Podsumowanie prawne kwietnia 2018 r.

Podsumowanie prawne kwietnia 2018 r. obejmuje następujące zagadnienia:

ZMIANY W PRAWIE

  • Projekt ustawy o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji
  • Projekt ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych
  • Nowelizacja Kodeksu cywilnego – bez 10-letniego przedawnienia

PRAWO GOSPODARCZE

  • Nieewidencjonowana działalność gospodarcza i ulga na start

PRAWO KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

  • Reklamy wprowadzające w błąd – decyzja w sprawie T-Mobile
  • Prezes UOKiK nałożył 1,5 mln zł kary – Twoja Telekomunikacja

PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

  • Elektronizacja zamówień oddalona w czasie

ORZECZNICTWO

  • Grafolog nie zawsze potrzebny
  • Zmiana stanu prawnego uzasadnia powództwo opozycyjne

_ _ _

ZMIANY W PRAWIE

  • Projekt ustawy o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji

Na początku kwietnia z inicjatywy Ministerstwa Energii opublikowano projekt nowej ustawy, która ma regulować mechanizmy wsparcia dla instalacji wysokosprawnej kogeneracji. System wsparcia przewidziany w projekcie jest oparty o system aukcyjny i zakłada stymulowanie inwestycji w nowe jednostki wysokosprawnej kogeneracji. Aukcje mają być przeprowadzane dla trzech odrębnych koszyków: 1 – 5 MW, 5 – 20 MW i 20 – 50 MW.

Nowe przepisy mają zastąpić dotychczasowy system wsparcia, które bazuje na świadectwach pochodzenia. W uzasadnieniu wskazano, że zasadniczym celem proponowanej regulacji jest zmniejszenie zakresu negatywnych zjawisk środowiskowych przy zachowaniu bezpiecznych dostaw ciepła i energii elektrycznej. Ministerstwo Energii podkreśla także, że nowe przepisy przyczynią się do zwiększenia efektywności wykorzystania nośników energii.

Projekt przewiduje, że nowe przepisy wejdą w życie z początkiem 2019 roku. Obecnie są przedmiotem konsultacji publicznych.

  • Projekt ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych

Komisja do Spraw Energii i Skarbu Państwa przystąpiła do rozpatrywania rządowego projektu ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw. Projekt przewiduje powołanie Funduszu Niskoemisyjnego Transportu, którego celem będzie m.in. finansowanie rozbudowy infrastruktury umożliwiającej stosowanie paliw alternatywnych, tj. biokomponentów, biopaliw ciekłych, innych paliw odnawialnych, energii elektrycznej, wodoru, sprężonego gazu ziemnego (CNG) i skroplonego gazu ziemnego (LNG) w transporcie, co wpłynie na zmniejszenie stosowania oleju napędowego i benzyn silnikowych. Komisja przyjęła poprawki polegające m.in. na uchyleniu przepisów odnoszących się do przyjętego przez Radę Ministrów wieloletniego programu promocji biopaliw lub innych paliw odnawialnych na lata 2008-2014.
Komisja będzie kontynuować rozpatrywanie projektu na kolejnym posiedzeniu.

  • Nowelizacja Kodeksu cywilnego – bez 10-letniego przedawnienia

Nowelizacja Kodeksu cywilnego czeka na podpis Prezydenta RP. Projekt ustawy zmieniającej m.in. Kodeks cywilny został uchwalony przez Sejm w dniu 13 kwietnia br.

Ustawa wprowadza istotne zmiany w zakresie kodeksowej regulacji dotyczącej przedawnienia roszczeń. Nowelizacja przede wszystkim istotnie skraca obecnie obowiązujący ogólny termin przedawnienia roszczeń z 10 do 6 lat. Okres przedawnienia dla świadczeń okresowych lub związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą pozostanie bez zmian (3 lata).

W odniesieniu do roszczeń przeciwko konsumentom, ustawa zmodyfikuje również aktualnie obowiązującą generalną zasadę, że możliwe jest dochodzenie przed sądem roszczeń przedawnionych, zaś dopiero po podniesieniu przez pozwanego zarzutu przedawnienia, sąd oddala powództwo. Po wejściu w życie nowej regulacji, generalną zasadą będzie wzięcie przez sąd pod uwagę kwestii przedawnienia roszczeń przeciwko konsumentom z urzędu, co skutkować będzie oddaleniem powództwa choćby pozwany konsument żadnego zarzutu nie podniósł. Sąd będzie miał możliwość zasądzenia przeciwko konsumentowi roszczenia przedawnionego jedynie w wyjątkowych przypadkach.

Ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia.

PRAWO GOSPODARCZE

  • Nieewidencjowana działalność gospodarcza i ulga na start

W poprzednim newsletterze pisaliśmy o Konstytucji dla biznesu, która właśnie w dniu 30 kwietnia 2018 roku weszła w życie, uchylając m. in. obowiązujące aż od 2004 roku przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Jedna z nowych ustaw –  Prawo przedsiębiorców wprowadza nowe pojęcie nieewidencjonowanej działalności gospodarczej, czyli działalności wykonywanej przez osobę, która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej i której przychód z nieewidencjonowanej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% wynagrodzenia minimalnego. Wprowadza też ona udogodnienie nazwane przez ustawodawcę „ulgą na start”, zgodnie z którą przedsiębiorca ma prawo (nie obowiązek!) nie odprowadzać składek ZUS przez pierwszych 6 miesięcy wykonywania działalności gospodarczej. Jest to jednak obostrzone m. in. warunkiem, aby ten przedsiębiorca podejmował działalność gospodarczą po raz pierwszy albo ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia. Działalność ta nie może być też wykonywana na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym przedsiębiorca ten wykonywał pracę etatową obejmującą czynności, które chce on teraz realizować jako na własną rękę w ramach swojego przedsiębiorstwa.

PRAWO KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

  • Reklamy wprowadzające w błąd – decyzja w sprawie T-Mobile

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązał T-Mobile Polska S.A., na jej wniosek, do podjęcia działań zmierzających do usunięcia negatywnych skutków wprowadzającej w błąd reklamy.

Zakwestionowana kampania reklamowa pod hasłem Pierwszy prawdziwy no limit prowadzona była m.in. w telewizji, radiu i Internecie. Zachęcała klientów, by korzystali z nielimitowanych rozmów telefonicznych, sms-ów, mms-ów i Internetu w pakiecie SMART XL przeznaczonym dla abonentów sieci Heyah. Reklamy kusiły ceną, jednak w wersjach radiowej i internetowej zabrakło informacji o tym, że po kilku miesiącach do abonamentu zostanie doliczona opłata tytułem opłaty za usługę nielimitowanego Internetu, a w spocie telewizyjnym informacja się pojawiła, lecz była przekazana małą i białą czcionką na jasnym tle, a więc była prawie niewidoczna. Ponadto promocyjna cena obowiązywała tylko wtedy, gdy klient udzielił zgód marketingowych oraz wyraził chęć otrzymywania faktury elektronicznej, a takiej świadomości nie mógł mieć klient po obejrzeniu reklamy.

Na skutek decyzji obecni klienci do końca obowiązywania umowy będą płacić obiecaną w reklamie promocyjną cenę, a wszyscy konsumenci, którzy skorzystali z promocyjnej oferty, będą mogli w każdym czasie uzyskać zwrot uiszczonych dotąd kwot przewyższających wysokość ceny z reklamy. O ww. uprawnieniach klienci dowiedzą się poprzez otrzymanie listu poleconego, a informacja o wprowadzających w błąd reklamach pojawi się w środkach masowego przekazu. Treść decyzji Prezesa UOKiK (nr RKR 1/2018) zamieszczona będzie także przez 3 miesiące na stronach internetowych: www.t-mobile.pl oraz www.heyah.pl.

  • Prezes UOKiK nałożył 1,5 mln zł kary – Twoja Telekomunikacja

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zakwestionował działanie Twojej Telekomunikacji Sp. z o.o. polegające na: podszywanie się pod dotychczasowego operatora, zatajaniu informacji o tym, że niższy abonament będzie obowiązywał tylko przez dwa miesiące, żądaniu zapłaty za dodatkowe usługi, których konsument nie zamawiał.

Prezes UOKiK nałożył 1,5 mln zł kary, a na jej wysokość miało wpływ to, że mimo napływających skarg, przedsiębiorca nie zmienił swoich działań.

Decyzja (nr DOIK 1/2018) nie jest ostateczna, przysługuje od niej odwołanie do sądu.

PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

  • Elektronizacja zamówień oddalona w czasie

Urząd Zamówień Publicznych wspólnie z Ministerstwem Przedsiębiorczości i Technologii opracowuje projekt regulacji prawnych, dzięki którym nastąpi przesunięcie w czasie elektronizacji zamówień w zakresie postępowań o udzielenie zamówień o wartości poniżej progów UE.

Projektowane zmiany zakładają przesunięcie obowiązku wprowadzenia w tych postępowaniach komunikacji przy użyciu środków komunikacji elektronicznej do końca 2019 roku. Do tego czasu bowiem jest planowane pełne wdrożenie modelu docelowego, który zakłada istnienie centralnej Platformy e-Zamówień, z którą będą zintegrowane Portale e-Usług.

Urząd wskazuje na trzy główne zalety czasowego przesunięcia pełnej elektronizacji zamówień o niższej wartości. Rozwiązanie to ma mianowicie za zadanie:

1)      zwiększyć szanse na lepsze przygotowanie się wykonawców, w szczególności z sektora małych i średnich przedsiębiorstw, do elektronizacji zamówień, w  tym dysponowania przez nich kwalifikowanym podpisem elektronicznym,

2)      zapewnić mniejszym zamawiającym czas na przygotowanie się do wdrożenia elektronicznych narzędzi do obsługi postępowań,

3)      zminimalizować ryzyko składania mniejszej liczby ofert w postępowaniach i co za tym idzie konieczności ich unieważnienia (powodem miałby być brak podpisu elektronicznego u mniejszych wykonawców).

ORZECZNICTWO

  • Grafolog nie zawsze potrzebny

„Badanie prawdziwości dokumentu może nastąpić nie tylko za pomocą środa dowodowego – opinii biegłego grafologa, ale również poza tym środkiem dowodowym tj. poprzez porównanie przez sąd charakteru pisma na zakwestionowanym dokumencie z pismem tej samej osoby na innych dokumentach. Porównanie pism przez sąd stanowi inny środek dowodowy w rozumieniu przepisów k.p.c.” – tak orzekł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 grudnia 2017 roku w sprawie o sygn. akt II CZ 82/17.

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 254 § 1 k.p.c. badanie prawdziwości pisma może zostać dokonane zarówno z udziałem biegłego, jak i bez niego. Zaznaczył przy tym, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 1972 roku, w sprawie o sygn. akt III CRN 341/72, że w praktyce odstąpienie od powołania przez sąd biegłego grafologa może nastąpić jedynie wyjątkowo tj. w sytuacji, kiedy fałsz podpisu jest tak oczywisty, że jego stwierdzenie nie wymaga wiadomości specjalnych. Jednocześnie zaznaczono, że w takiej sytuacji sąd orzekający ma obowiązek dochowania szczególnej staranności i ostrożności z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy.

Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego jest swoistym przypomnieniem uprawnień sądu orzekającego w zakresie tzw. innych środków dowodowych. Warto mieć je na uwadze uczestnicząc w sprawach, w których zakwestionowane zostaną podpisy na złożonych dokumentach. Może bowiem okazać się, że wbrew panującej powszechnie opinii, sąd orzekający w ramach ustawowo przyznanych uprawnień dokona oceny prawdziwości złożonych podpisów bez udziału biegłego grafologa.

  • Zmiana stanu prawnego uzasadnia powództwo opozycyjne

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 marca 2018 r. (sygn. akt III CZP 107/17) uznał, że zmiana stanu prawnego jest zdarzeniem, o którym mowa w art. 840 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, gdy spowodowała, że zobowiązanie stwierdzone tytułem wykonawczym w części lub całości wygasło albo nie może być egzekwowane.

Sprawa dotyczyła przypadku, gdy zmiana stanu prawnego spowodowała, że zobowiązanie stwierdzone tytułem wykonawczym w części lub w całości wygasło albo nie może być egzekwowane. Sytuacja taka może być rezultatem tego, że nowe regulacje prawne wyraźnie retroaktywnie odnoszą się do określonych zobowiązań stwierdzonych tytułami wykonawczymi albo ingerują na przyszłość, tj. od dnia ich wejścia w życie, w stwierdzone takimi tytułami zobowiązania, w szczególności zobowiązania do świadczeń powtarzających się lub zobowiązania, których treścią są – działające na przyszłość – nakazy albo zakazy określonego zachowania się dłużnika. W takich przypadkach zmiana stanu prawnego kwalifikuje się jako zdarzenie, o którym mowa w art. 840 § 1 pkt 2 KPC, gdyż nie chodzi wtedy o ponowną ocenę – według nowych regulacji – zagadnień rozstrzygniętych prawomocnym orzeczeniem, lecz o oddziaływanie takiej zmiany na istnienie albo możność egzekwowania zobowiązania, które zostało stwierdzone w tym orzeczeniu.

Sąd Najwyższy orzekał o zdarzeniu w postaci zmiany przepisów wynikających z ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 157, poz. 1316), która weszła w życie w dniu 20 lutego 2006 r. i która wprowadziła wysokość odsetek maksymalnych na poziomie czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego.

Zdarzenie polegające na ustanowieniu odsetek maksymalnych w określonej wysokości (art. 359 § 21 Kodeksu cywilnego) i ustalenie, że przekroczenie ich progu w czynności prawnej sprawia, że należą się odsetki maksymalne (art. 359 § 22 KC), spowodowało, iż zobowiązania zapłaty odsetek za opóźnienie, które stwierdzone były wcześniej tytułami wykonawczymi, w zakresie, w którym odsetki te przekraczały wysokość wprowadzonych nowelizacją odsetek maksymalnych wygasły i od tego dnia należały się tylko odsetki maksymalne.

W związku z tym zmiana przepisów w tym zakresie stanowiła zdarzenie mogące uzasadniać powództwo opozycyjne.