Podsumowanie prawne lipca 2018 r.

Podsumowanie prawne lipca 2018 r. obejmuje następujące zagadnienia:

ZMIANY W PRAWIE

  • Zmiany w ustawie o odnawialnych źródłach energii
  • Zmiany w ustawie o odpadach
  • Pełna elektronizacja PZP od 1 stycznia 2020 roku czeka na podpis Prezydenta
  • Reforma żeglugi śródlądowej
  • Przedsiębiorstwo w spadku – nowa ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej

PRAWO KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

  • UOKiK bada czy doszło do zmowy pomiędzy klubami fitness

ORZECZNICTWO

  • Prawomocny wyrok w sprawie cywilnej wiąże w podobnym sporze
  • Na postanowienie wydane przez asesora, który nie pełni obowiązków sędziego, przysługuje zażalenie
  • Solidarna odpowiedzialność komornika i Skarbu Państwa – to poszkodowany wybiera do kogo skieruje swoje roszczenie

– – –

ZMIANY W PRAWIE

Zmiany w ustawie o odnawialnych źródłach energii

W dniu 14 lipca br. weszła w życie zasadnicza część ustawy nowelizującej przepisy
o odnawialnych źródłach energii.

Nowelizacja ma zapewnić zgodność ustawy z regulacjami dotyczącymi pomocy publicznej, spójność definicji ustawowych z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 roku w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (uchylającą dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE) oraz usunąć powstałe dotychczas wątpliwości interpretacyjne.

Zmienione przepisy przewidują między innymi:
 zmiany definicji mikroinstalacji i małej instalacji;
 wprowadzenie definicji biomasy pochodzenia rolniczego, biowęgla, toryfikatu, stałej ceny zakupu oraz modernizacji, co ma umożliwić wytwórcom uzyskanie pomocy publicznej dla istniejącej instalacji odnawialnego źródła energii;
 likwidację zbędnych elementów zawartych w oświadczeniach składanych przez wytwórców energii w instalacjach OZE;
 modyfikuje zasady systemu aukcyjnego w odniesieniu między innymi do podziału na tzw. koszyki,
 wprowadza, niezależnie od systemu aukcyjnego, dodatkowe mechanizmy systemu wsparcia dla wytwórców energii z odnawialnych źródeł w mikro- i małych instalacjach, które wykorzystują stabilne źródła energii (hydroenergia, biogaz, biogaz rolniczy) – tzw. taryfy FIP (feed-in premium) oraz FIT (feed-in tariff).

Zmiany w ustawie o odpadach

Nowelizacja ustawy o odpadach ma zapobiec porzucaniu odpadów przez podmioty nimi gospodarujące, pożarom miejsc magazynowania lub składowania odpadów oraz gospodarowaniu odpadami przez osoby niebędące w stanie zabezpieczyć się finansowo np. przed upadłością czy niewłaściwą ochroną przeciwpożarową.

Zmiany są odpowiedzią na plagę pożarów miejsc magazynowania i składowania odpadów. Przewidują one przede wszystkim wprowadzenie gwarancji finansowych dla podmiotów prowadzących gospodarowanie odpadami w zakresie zbierania, magazynowania i przetwarzania odpadów.

Ograniczeniu uległ także dopuszczalny okres magazynowania odpadów. Obecnie jest to rok zaś wcześniej przepisy przewidywały trzy lata. Nowe przepisy przewidują też większe dyscyplinowanie firm zajmujących się gospodarką odpadową, będą one mogły łatwiej stracić odpowiednie zezwolenia, nie uzyskując odszkodowania.

Ustawa została podpisana przez Prezydenta RP w dniu 26 lipca i wejdzie w życie
w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia.

  • Pełna elektronizacja PZP od 1 stycznia 2020 roku czeka na podpis Prezydenta

W dniu 27 lipca 2018 roku Senat RP przyjął bez poprawek ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. zmieniającą ustawę – Prawo zamówień publicznych oraz ustawę o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa zostanie skierowana do podpisu Prezydenta RP.
Głównym celem zmian jest odsunięcie w czasie obowiązku pełnej elektronizacji
w odniesieniu do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonych przez innych zamawiających niż centralny zamawiający, których wartość zamówienia jest poniżej progów unijnych. Obowiązek prowadzenia komunikacji przy użyciu środków komunikacji elektronicznej w tych postępowaniach przesunięto z dnia 18 października 2018 r. na dzień 1 stycznia 2020 roku.
Ustawa wejdzie w życie z dniem 17 października 2018 roku.

  • Reforma żeglugi śródlądowej

Na podpis Prezydenta RP czeka nowelizacja żeglugi śródlądowej, która przekształca Urzędy Żeglugi Śródlądowej w Gdańsku, Giżycku, Warszawie, Krakowie i Kędzierzynie-Koźlu w delegatury. Liczba centralnych urzędów zmniejszy się z ośmiu do trzech, które będą w Bydgoszczy, Wrocławiu i Szczecinie. Ustawa wejdzie w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia

  • Przedsiębiorstwo w spadku – nowa ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej

Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej ma na celu zapewnienie przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi warunków do zachowania ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa po ich śmierci. Ustawa zawiera rozwiązania, które umożliwią funkcjonowanie przedsiębiorstwa na analogicznych zasadach jak za życia przedsiębiorcy, w okresie – co do zasady – od otwarcia spadku do jego działu. Kontynuacja funkcjonowania przedsiębiorstwa oznacza, że będzie mogło ono w dalszym ciągu generować przychody i zyski, zachowane zostaną miejsca pracy, regulowane będą zobowiązania wobec pracowników i kontrahentów oraz zobowiązania publicznoprawne.
Do systemu prawnego wprowadza się instytucję zarządu sukcesyjnego i zarządcy sukcesyjnego. Zarządca sukcesyjny będzie zarządzał wyodrębnioną częścią majątku, stanowiącą przedsiębiorstwo, w imieniu własnym, lecz na rachunek następców prawnych przedsiębiorcy i ze skutkiem w ich majątku i będzie zobowiązany do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz umocowany do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku. W sprawach wynikających
z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku zarządca sukcesyjny będzie się posługiwać dotychczasową firmą przedsiębiorcy z dodaniem oznaczenia „w spadku”. Zarząd sukcesyjny nie może być przeniesiony, natomiast zarządca sukcesyjny może ustanowić pełnomocnika.
Zarządcę będzie mógł powołać za swojego życia przedsiębiorca, a w przypadku niedokonania wyboru – małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie, spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy oraz spadkobierca testamentowy albo zapisobierca windykacyjny, o ile przyjęli spadek albo zapis. Przy czym uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego wygasa z upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy. Zarząd sukcesyjny wygasa maksymalnie z upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.
Instytucja zarządu sukcesyjnego umożliwi także następcom prawnym przedsiębiorcy dalsze korzystanie z przyznanej zmarłemu pomocy publicznej.
Ustawodawca wprowadził również możliwość przeniesienia na następców prawnych przedsiębiorcy praw i obowiązków administracyjnych, wynikających z koncesji, zezwoleń licencji i pozwoleń, związanych z przedsiębiorstwem albo ich tymczasowego wykonywania przez zarządcę sukcesyjnego.
W zakresie prawa pracy przyjęto rozwiązanie, w myśl którego w przypadku gdy zarząd sukcesyjny będzie ustanowiony z chwilą śmierci przedsiębiorcy – stosunki pracy zostaną zachowane, natomiast w przypadku gdy zarząd sukcesyjny zostanie ustanowiony po pewnym czasie od otwarcia spadku – stosunki pracy wygasną z upływem 30 dni od dnia śmierci pracodawcy, lecz pracownikom będzie przysługiwało pierwszeństwo w zatrudnieniu
w przypadku ponownego zatrudniania w przedsiębiorstwie pracowników w tej samej grupie zawodowej (w okresie przejściowym od dnia śmierci przedsiębiorcy do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego będzie możliwe zawarcie porozumienia o kontynuowaniu stosunku pracy na dotychczasowych zasadach). Zarządca sukcesyjny będzie dokonywał czynności związanych z zatrudnieniem. Płatnikiem składek z tytułu ubezpieczenia społecznego będzie natomiast przedsiębiorstwo w spadku.
Ustawodawca wprowadza nowy rodzaj podatnika niektórych podatków (PIT, VAT, akcyza, podatek od gier, podatek tonażowy i okrętowy), tj. przedsiębiorstwo w spadku. Wprowadza się również szereg regulacji zapewniających ciągłość rozliczeń podatkowych w zakresie podatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. w szczególności VAT, PIT i akcyza. Przedsiębiorstwo w spadku będzie mogło posługiwać się numerem NIP zmarłego przedsiębiorcy. Przedsiębiorstwo w spadku będzie mogło korzystać także z interpretacji podatkowych wydanych wobec zmarłego przedsiębiorcy. Prawodawca rozszerza katalog zwolnień od podatku od spadków w przypadku nabycia przedsiębiorstwa, pod warunkiem prowadzenia przedsiębiorstwa przez co najmniej 2 lata od dnia nabycia.
W ustawie wprowadzono również regulacje dotyczące możliwości dalszego funkcjonowania spółki cywilnej po śmierci przedsiębiorcy na dotychczasowych zasadach w związku
z ustanowieniem zarządu sukcesyjnego. W ustawie reguluje się również problematykę odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe oraz określa zasady prowadzenia ewidencji w związku z działalnością przedsiębiorstwa w okresie od śmierci przedsiębiorcy do wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.
Ustawę podpisał Prezydent RP w dniu 25 lipca br. i wejdzie ona w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Przepisy ustawy stosuje się, jeżeli śmierć przedsiębiorcy nastąpiła po dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie uchwalonej ustawy.

PRAWO KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

  • UOKiK bada czy doszło do zmowy pomiędzy klubami fitness

Urząd Konkurencji i Konsumentów bada czy 16 przedsiębiorców prowadzących kluby fitness mogło zawrzeć porozumienia ograniczające konkurencję. Kluby fitness mogły m.in. podzielić między sobą rynek, w ten sposób, że wspólnie ustaliły, w których rejonach Polski będą działały.
Podział rynku oznaczałby, że np. w Gdańsku nie były otwierane kluby Fabryki Form,
a w Poznaniu kluby Calypso. Konsekwencją takiego działania jest pogorszenie sytuacji konsumentów.
Urząd bada także czy uczestnicy zmowy nie uzgodnili odmowy współpracy z rywalami Benefit Systems, np. z OK System, który oferuje na rynku pakiety konkurencyjne wobec kart Multisport.

ORZECZNICTWO

  • Prawomocny wyrok w sprawie cywilnej wiąże w podobnym sporze

Uchwałą z dnia 12 lipca br. Sąd Najwyższy (III CZP 3/18), rozpoznając zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku uznał, że w procesie
o świadczenie okresowe przysługujące powodowi na podstawie określonego stosunku prawnego za kolejny okres wymagalności, nie jest dopuszczalne ponowne badanie i ocenianie przez sąd zdarzeń prawnych, odnoszących się do zasady odpowiedzialności pozwanego, w takim zakresie, w jakim były one przedmiotem rozstrzygnięcia
w prawomocnym wyroku wydanym w procesie między tymi samymi stronami
o świadczenie należne za wcześniejsze okresy wymagalności.

  • Na postanowienie wydane przez asesora, który nie pełni obowiązków sędziego, przysługuje zażalenie

Sądu Rejonowy w Poznaniu dla dzielnicy Grunwald -Jeżyce zapytał Sąd Najwyższy „Czy na postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienie od kosztów sądowych wydane przez asesora sądowego, który nie pełni obowiązków sędziego, przysługuje przewidziana w art. 398(22) § 1 k.p.c. skarga (na orzeczenie referendarza sądowego)?”.
W uchwale z dnia 26 lipca br. Sąd Najwyższy (III CZP 10/18) uznał, iż na postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych wydane przez asesora, który nie pełni obowiązków sędziego przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji (art.394 § 1 k.p.c.).
Problem dotyczy setek takich spraw w całej Polsce i asesorów, którzy znaleźli się na liście Ministra Sprawiedliwości przedstawionych Krajowej Radzie Sądownictwa do nominacji.

  • Solidarna odpowiedzialność komornika i Skarbu Państwa – to poszkodowany wybiera do kogo skieruje swoje roszczenie

„Solidarna odpowiedzialność Skarbu Państwa pozostaje w związku z pozycją ustrojową komornika sądowego, który jest funkcjonariuszem publicznym działającym w imieniu państwa, a nie wierzyciela. Solidarna odpowiedzialność komornika i Skarbu Państwa pozwala poszkodowanemu, według własnego wyboru, żądać całości lub części odszkodowania łącznie od komornika i Skarbu Państwa albo od każdego z nich z osobna, przy czym w razie wytoczenia powództwa łącznie przeciwko komornikowi i Skarbowi Państwa, po stronie pozwanej występuje zwykle współuczestnictwo materialne, nie będące współuczestnictwem koniecznym.” Tak orzekł Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku
z dnia 15 stycznia 2018 roku, sygn. akt I ACa 520/17.

Powyższe stanowisko ma doniosłe znaczenie w sprawach dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej przez komornika przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności opartej na regulacji z art. 23 ust. 1 ustawy
o komornikach sądowych i egzekucji. Co prawda w ust. 3 przywołanego przepisu wskazano bezpośrednio na solidarną odpowiedzialność Skarbu Państwa i komornika za wyrządzoną przez komornika szkodę, jednakże zapadłe orzeczenie doprecyzowuje charakter tej odpowiedzialności. Co więcej Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu przywołanego wyroku jednoznacznie wskazuje, że to od wyboru poszkodowanego zależy, wobec jakiego podmiotu skieruje swoje roszczenie: komornika, Skarbu Państwa, czy też do obu podmiotów łącznie.

Nadto, wskazanie na możliwość wyboru przez poszkodowanego podmiotu, do którego skieruje swoje roszczenie, stanowi dodatkowe zabezpieczenie na okoliczność ewentualnego braku majątku pozwanego komornika, z którego poszkodowany mógłby zaspokoić roszczenie stwierdzone wyrokiem zasądzającym. W takim przypadku poszkodowany, który poweźmie wiedzę o niewypłacalności komornika, od razu może wystąpić z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa, jako podmiotowi z natury rzeczy wypłacalnemu.

Analizując kwestię odpowiedzialności solidarnej komornika i Skarbu Państwa za działania lub zaniechania tego pierwszego, warto zwrócić uwagę na zmiany jakie zajdą w tym zakresie z dniem 1 stycznia 2019 roku tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 25 kwietnia 2018 roku o komornikach sądowych. W art. 36 oczekującej ustawy rozszerzono regulację odpowiedzialności poprzez wskazanie na regres Skarbu Państwa do komornika, w przypadku naprawienia przez Skarb Państwa szkody wywołanej przez komornika. Co więcej przepisy nowej ustawy umożliwiają komornikowi wystąpienie z roszczeniem regresowym do Skarbu Państwa, jeśli komornik naprawił szkodę, która została przez niego wyrządzona wyłącznie wskutek stosowania się przez komornika do zarządzeń sądu lub organów nadzoru administracyjnego.