Prawne podsumowanie 2017 roku

Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje prezentowane Państwu przez Kancelarię MGS w 2017 roku:

  • Pozasądowe rozwiązywanie sporów konsumenckich (ADR – alternative dispute resolution) – nowa regulacja

Ustawa znajduje zastosowanie do postępowań mających na celu pozasądowe rozwiązywanie sporów krajowych i transgranicznych dotyczących zobowiązań wynikających z umów sprzedaży lub innych umów zawieranych z konsumentami mającymi miejsce zamieszkania w UE przez przedsiębiorców mających siedzibę na terytorium RP.

Postanowienia ustawy stosowane są przez przedsiębiorców, którzy sami się do tego zobowiążą albo są zobowiązani do stosowania tej ustawy na podstawie odrębnych przepisów (np. instytucje finansowe).

Na skutek tej regulacji znowelizowano Prawo energetyczne poprzez powołanie Koordynatora ds. negocjacji przy Prezesie Urzędu Regulacji Energetyki

  • Odpowiedź na reklamację konsumenta w 30 dni – zmiana ustawy o prawach konsumenta

Reklamacje składane od dnia 10 stycznia 2017 roku są rozpatrywane w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez przedsiębiorcę. To wynik nowelizacji ustawy o prawach konsumenta nakładający na przedsiębiorcę obowiązek udzielenia odpowiedzi we wskazanym terminie (o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej). Sankcją za niedochowanie tego terminu jest automatyczne uwzględnienie reklamacji. Co ważne, odpowiedź należy przekazać na papierze lub innym trwałym nośniku.

  • Termin przypadający w sobotę – zmiany w Kodeksie cywilnym

Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. To efekt nowelizacji Kodeksu cywilnego. Przed zmianą przepisów w uchwale 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2003 roku, Sąd Najwyższy stwierdził, że sobota nie jest dniem uznanym ustawowo za wolny od pracy w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

  • Nowa ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

Przedsiębiorca w branży rolno-spożywczej, który ma uzasadnione podejrzenie stosowania wobec niego praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową może złożyć do Prezesa UOKiK (delegatura w Bydgoszczy), zawiadomienie. Szczegółowe zasady i warunki skutecznego zawiadomienia zawiera ustawa, określając między innymi kwotowy prób obrotów pomiędzy przedsiębiorcami.

W sytuacji uznania, że praktyka przedsiębiorcy jest praktyką nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową Prezes UOKiK wydaje decyzję zakazującą zaprzestania stosowania tej praktyki albo zobowiązującą do usunięcia skutków naruszenia – w przypadku, gdy strona postępowania zaprzestała naruszania stosowania zakazanej praktyki. Prezes UOKiK ma również uprawnienie do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości do 3 % obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok nałożenia kary.

  • Krajowa Administracja Skarbowa

W dniu 1 marca 2017 roku weszła w życie ustawa, które powołała Krajową Administrację Skarbową (KAS) jako administrację skonsolidowaną w miejsce poprzednio funkcjonujących: administracji podatkowej, kontroli skarbowej i Służby Celnej. KAS jest podporządkowana Ministrowi Finansów.

  • Zmiany warunków ustalania regulaminu wynagradzania i regulaminu pracy oraz zmiany zakładowego funduszu świadczeń socjalnych

Pracodawca zatrudniający:

  • co najmniej 50 pracowników, którzy nie są objęci zakładowym układem zbiorowym pracy ani ponadzakładowym układem zbiorowym pracy ma obowiązek ustalenia warunków wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania;
  • mniej niż 50 pracowników, którzy nie są objęci zakładowym układem zbiorowym pracy ani ponadzakładowym układem zbiorowym pracy może ustalić warunki wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania;
  • co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników, którzy nie są objęci zakładowym układem zbiorowym pracy ani ponadzakładowym układem zbiorowym pracy ma obowiązek ustalenia warunków wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wystąpi z wnioskiem o jego ustalenie.

Pracodawca, który zatrudnia:

  • co najmniej 50 pracowników, ma obowiązek wprowadzenia regulaminu pracy, chyba że w zakresie organizacji i porządku w procesie pracy oraz związanych z tym prawami i obowiązkami pracodawcy i pracowników obowiązują postanowienia układu zbiorowego pracy;
  • mniej niż 50 pracowników może wprowadzić regulamin pracy, chyba że w zakresie organizacji i porządku w procesie pracy oraz związanych z tym prawami i obowiązkami pracodawcy i pracowników obowiązują postanowienia układu zbiorowego pracy;
  • co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników ma obowiązek wprowadzenia regulaminu pracy, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wystąpi z wnioskiem o jego wprowadzenie, chyba że w zakresie organizacji i porządku w procesie pracy oraz związanych z tym prawami i obowiązkami pracodawcy i pracowników obowiązują postanowienia układu zbiorowego pracy.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzony jest obowiązkowo przez pracodawców zatrudniających co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty oraz pracodawców zatrudniających co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników, jeżeli o utworzenie funduszu zawnioskuje zakładowa organizacja związkowa. Pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych mają obowiązek tworzenia funduszu niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników.

Pracodawcy zatrudniający mniej niż 50 pracowników mogą tworzyć fundusz lub wypłacać świadczenie urlopowe na zasadzie dobrowolności. Jednak ci pracodawcy, którzy nie są objęci układem zbiorowym pracy oraz nie są zobowiązani do wydania regulaminu wynagradzania mają obowiązek informowania pracowników o nietworzeniu funduszu i niewypłacaniu świadczenia urlopowego.

  • Ułatwienia w dochodzeniu wierzytelności

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności weszła w życie 1 czerwca 2017 roku i wzmacnia uprawnienia oraz gwarancje wierzycieli. Ustawa wprowadza mechanizmy zmierzające do zwiększenia wiarygodności oceny zdolności płatniczych kontrahenta i sytuacji finansowej dłużnika. Regulacja ma na celu zwiększenie skuteczności pozyskania zapłaty wierzytelności (roszczenia głównego, odsetek, kosztów procesu), a ponadto określa przesłanki uzasadniające zawarcie ugody w sprawach dotyczących należności cywilnoprawnych przez podmiot gospodarujący środkami publicznymi, podnosi górny próg wartości przedmiotu sporu dla spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym i rozszerza zakres spraw rozpoznawanych w postępowaniu grupowym.

  • Roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji – private enforcement

Regulacja ma na celu ułatwienie i uproszczenie dochodzenia roszczeń przez osoby poszkodowane na skutek praktyk antykonkurencyjnych. Na jej gruncie wystąpić z powództwem może każdy, kogo dotknęły niedozwolone działania – np. kontrahent lub konkurent przedsiębiorcy, który naruszył prawo konkurencji lub konsument. Sprawy rozpatrywane są przez sądy okręgowe. Ułatwieniem dochodzenia roszczeń w tym postępowaniu są dwa domniemania: domniemanie winy sprawcy naruszenia oraz domniemanie wyrządzenia szkody przez naruszenie prawa konkurencji. Oznacza, że to strona pozwana będzie musiała udowodnić, że nie naruszyła prawa konkurencji. Ponadto sąd jest związany ustaleniami zawartymi w prawomocnej decyzji Prezesa UOKiK o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję.

  • Mediacja w postępowaniu administracyjnym 

Od 1 czerwca 2017 roku w toku postępowania administracyjnego, jeżeli pozwala na to charakter sprawy, może zostać przeprowadzona, za zgodą stron, mediacja. Celem mediacji jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz dokonanie ustaleń dotyczących jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa, w tym przez wypracowanie treści decyzji administracyjnej lub zawarcie ugody.

Poza ww. zasadą polubownego rozstrzygania kwestii spornych, nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadziła zasadę przyjaznej interpretacji przepisów prawa na korzyść strony. Wyjątkiem od tej zasady jest ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego. W ramach zasady pogłębiania zaufania wprowadzono nakaz kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Bez uzasadnionej przyczyny organy administracji nie mogą odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nowe przepisy wprowadziły także szereg zmian mających na celu usprawnienie postępowania i jego przyspieszenie.

  • Prawo pracy – zmiany w zakresie zatrudniania pracowników tymczasowych 

W dniu 1 czerwca 2017 roku weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 9 lipca 2003 roku o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. Zmiany dotyczyły m.in. ograniczeń okresu wykonywania pracy na rzecz konkretnego pracodawcy użytkownika. Zgodnie z treścią znowelizowanych przepisów agencja pracy tymczasowej może skierować danego pracownika tymczasowego lub osobę niebędącą pracownikiem agencji do wykonywania pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika przez okres nieprzekraczający łącznie 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy. W tych samych granicach czasowych pracodawca użytkownik może korzystać z pracy tego samego pracownika tymczasowego lub tej samej osoby niebędącej pracownikiem agencji.

Ponadto, agencja pracy tymczasowej może skierować pracownika tymczasowego lub osobę niebędącą pracownikiem agencji do wykonywania w sposób ciągły, przez okres nieprzekraczający 36 miesięcy, pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika. W tym przypadku wykonywanie pracy może obejmować zadania należące do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez danego pracodawcę użytkownika, a pracodawca użytkownik może korzystać z pracy wskazanych powyżej osób przez okres 36 miesięcy. Po upływie tego okresu pracownik tymczasowy lub osoba niebędąca pracownikiem agencji mogą być skierowani przez agencję pracy tymczasowej oraz przyjęci przez tego samego pracodawcę użytkownika do wykonywania pracy tymczasowej na jego rzecz nie wcześniej niż po upływie 36 miesięcy.

  • Modyfikacja zasad odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawców

Z dniem 1 czerwca 2017 roku zmianie uległ art. 647(1) Kodeksu cywilnego, który reguluje zasady odpowiedzialności solidarnej inwestora i wykonawcy w procesie budowlanym.

Nowe brzmienie art. 647(1) KC przewiduje przede wszystkim uproszczenie procedury zgłaszania podwykonawców, doprecyzowanie zasad zgłaszania sprzeciwu inwestora wobec powierzenia części robót podwykonawcy oraz ograniczenie kwotowe odpowiedzialności solidarnej inwestora.

Po 1 czerwca 2017 roku wystarczające jest przedstawienie inwestorowi szczegółowego przedmiotu robót budowlanych przewidzianych dla podwykonawcy (może tego dokonać zarówno wykonawca, jak i podwykonawca) lub samo określenie w umowie głównej zakresu rzeczowego robót konkretnego podwykonawcy. Nie ma już potrzeby przedstawiania inwestorowi umowy z podwykonawcą lub jej projektu wraz z dokumentacją projektową.

Nowe zasady zgłaszania sprzeciwu wobec podwykonawców oznaczają, że solidarną odpowiedzialność inwestora wyłączy tylko sprzeciw zgłoszony zarówno wykonawcy, jak i podwykonawcy w ciągu trzydziestu dni od zgłoszenia podwykonawcy, mający formę pisemną pod rygorem nieważności. Brak sprzeciwu w tym terminie będzie oznaczał przyjęcie na siebie przez inwestora odpowiedzialności solidarnej wraz z wykonawcą względem podwykonawcy. Aby odpowiedzialności tej uniknąć konieczna będzie wyraźna aktywność inwestora.

Ustawodawca wprowadził ponadto górną granicę odpowiedzialności solidarnej inwestora. Jest nią wysokość wynagrodzenia wykonawcy za analogiczny zakres robót, wynikająca z umowy głównej.

  • Nowelizacja ustawy o zapasach

2 sierpnia 2017 roku weszła w życie zasadnicza część nowelizacji ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła ułatwienia dla podmiotów zobowiązanych do utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego oraz rozstrzygnęła wątpliwości interpretacyjne sygnalizowane przez uczestników rynku w stosunku do poprzedniego stanu prawnego.

Nowe przepisy zmieniły również zasady udzielania przez Prezesa URE koncesji na obrót gazem ziemnym z zagranicą.

  • Nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii

Nowelizacja, która weszła w życie 25 września 2017 roku, zmodyfikowała zasady określania wysokości opłaty zastępczej i uzależniła jej wysokość od rynkowych cen praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia w celu uelastycznienia rynku zielonych certyfikatów oraz zmniejszenia ich nadpodaży rynku.

  • Ustawa o rynku mocy

W ostatnich dniach grudnia 2017 roku Kancelaria Prezydenta poinformowała, że Prezydent RP podpisał ustawę o rynku mocy.

Założeniem nowych przepisów jest wdrożenie mechanizmów, które zniwelują niedobory mocy wytwórczych, które wynikają ze wzrostu zapotrzebowania na moc i energię elektryczną przy jednoczesnym planowanym wycofaniu jednostek wytwórczych z eksploatacji.

Przepisy ustawy o rynku mocy wdrażają model rynku scentralizowanego, w którym operator systemu przesyłowego pełni rolę centralnego nabywcy i pozyskuje zobowiązania do dostarczenia do systemu elektroenergetycznego niezbędnej mocy oraz pozostawania w gotowości do jej dostarczania. Obowiązek mocowy będzie oferowany przez dostawców (wytwórców, magazyny energii, niektórych odbiorców, agregatorów) na aukcjach.

Jednocześnie, ustawa wprowadza zmianę niezwiązaną z rynkiem mocy, ale bardzo wyczekiwaną przez branżę zmianę- obowiązek handlu energią elektryczną na giełdzie na poziomie 30% produkcji (tzw. Obligo giełdowe)

  • Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń

Pod koniec grudnia 2017 roku ustawa o dystrybucji ubezpieczeń została ogłoszona w Dzienniku Ustaw.

Nowe przepisy implementują do polskiego porządku prawnego unijną dyrektywę w sprawie dystrybucji ubezpieczeń, a częściowo także unijną dyrektywę MiFID II.

Ustawa przewiduje liczne rozwiązania prokonsumenckie. Podmiot zajmujący się dystrybucją ubezpieczeń będzie zobowiązany działać uczciwie, rzetelnie i profesjonalnie, uwzględniając najlepszy interes klienta. Przed zawarciem umowy klient będzie musiał otrzymać jasne, dokładne i zrozumiałe informacje o dystrybutorze ubezpieczeń, które będą określać m. in. charakter wynagrodzenia otrzymywanego w związku z zawarciem umowy ubezpieczenia albo umowy gwarancji ubezpieczeniowej.

Przepisy ustawy mają na celu dalsze ograniczanie tzw. misselingu i przewidują zwiększenie zakresu obowiązków wobec dystrybutorów ubezpieczeń o charakterze inwestycyjnym.

Ustawa zwiększa także zakres kompetencji Komisji Nadzoru Finansowego.