REMIT z perspektywy odbiorcy końcowego

REMIT z perspektywy odbiorcy końcowego

Świadomość obowiązywania tzw. rozporządzenia REMiT, tj. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1227/2011 z dnia 25 października 2011 roku w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii, jest powszechna wśród przedsiębiorstw energetycznych. REMiT jest jedną z podstawowych regulacji unijnych odnoszących się do transakcji dotyczących produktów energetycznych zawieranych na rynku hurtowym, trudno więc dziwić się, że podmioty stale funkcjonujące na tym rynku szybko zaadoptowały się do nowych realiów i niezwłocznie wdrażają procedury umożliwiające rzeczywistą realizację obowiązków nałożonych na nie przez REMiT. O REMiT powinny pamiętać jednak nie tylko przedsiębiorstwa energetyczne – pewne określone kategorie odbiorców zużywających energię elektryczną lub gaz ziemny na własny użytek w praktyce także powinny mieć choćby podstawową wiedzę na temat tego rozporządzenia.

Czym jest REMiT?

Rozporządzenie REMiT ma przyczynić się do zapewnienia, że ceny ustalane na hurtowych rynkach energii będą odzwierciedlać uczciwe i konkurencyjne zasady rynkowe i uniemożliwiać czerpanie korzyści z nadużyć na rynku. Osiągnięciu tych celów ma służyć nałożenie określonych obowiązków na uczestników rynku w rozumieniu REMiT, tj. na osoby (fizyczne lub prawne), w tym operatorów systemów przesyłowych, które przeprowadzają transakcje, obejmujące składanie zleceń, na co najmniej jednym hurtowym rynku energii.

Jakie zakazy i obowiązki wynikają z REMiT?

Spośród licznych zakazów i obowiązków nałożonych na uczestników rynku przez REMiT należy wyróżnić cztery najistotniejsze:

  1. zakaz wykorzystywania informacji wewnętrznych – na potrzeby niniejszego artykułu wystarczające będzie wskazanie, że informacja wewnętrzna jest informacją o szczegółowym charakterze, która nie została podana do publicznej wiadomości, dotycząca jednego lub większej liczby produktów energetycznych i która – znana publicznie – mogłaby znacząco wpłynąć na ceny produktów energetycznych na rynku hurtowym. Osoba, która uzyskała dostęp do takiej informacji, należąca do kategorii osób szczegółowo wymienionych w REMiT, np. członek zarządu, pracownik uczestnika rynku), co do zasady nie może jej wykorzystywać do nabywania lub zbywania produktów energetycznych, których informacja dotyczy ani ujawniać jej innej osobie;
  2. obowiązek podawania informacji wewnętrznej do publicznej wiadomości – uczestnicy rynku mają obowiązek podawać do publicznej wiadomości informacje wewnętrzne dotyczące ich przedsiębiorstw lub instalacji;
  3. zakaz manipulacji na rynku – dokonywanie lub usiłowanie manipulacji, tj. działanie mająca na celu wpływanie na ceny produktów energetycznych na hurtowych rynkach energii, jest zabronione;
  4. raportowanie transakcji zawieranych na hurtowych rynkach energii oraz danych podstawowych – określone dane dotyczące produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym oraz dane dotyczące instalacji muszą zostać zgłoszone ACER (Agency for the Cooperation of Energy Regulators – Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki, jest to agencja unijna z siedzibą w Lublanie) i pewnych przypadkach Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (krajowemu organowi regulacyjnemu). Między innymi przez ten właśnie obowiązek pewna grupa odbiorców końcowych energii elektrycznej lub gazu ziemnego, którzy nie są uczestnikami rynku (nie dokonują transakcji na hurtowym rynku energii), usłyszą lub już usłyszeli o REMiT.

Co raportuje uczestnik rynku i dlaczego powinno to zainteresować niektórych odbiorców końcowych?

Czwarty z wyżej wymienionych obowiązków został szczegółowo dookreślony w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) nr 1348/2014 z dnia 17 grudnia 2014 roku. Rozporządzenie Wykonawcze przede wszystkim zawiera wykaz kontraktów, które zostały objęte obowiązkiem sprawozdawczym. Część z nich jest raportowana zawsze, niektóre zaś tylko doraźnie, na wyraźne żądanie ACER. Rozporządzenie Wykonawcze określa także terminy zgłaszania transakcji do ACER i kanały sprawozdawcze.

Na potrzeby niniejszego artykułu niezbędne jest wskazanie, że zgodnie z Rozporządzeniem Wykonawczym uczestnicy rynku informują ACER (każdorazowo, bez uprzedniego żądania ze strony tej Agencji) o kontraktach na dostawę energii elektrycznej lub gazu ziemnego dla pojedynczej jednostki odbiorczej posiadającej możliwość techniczną niezbędną do zużycia 600 GWh/rok lub więcej. Co najistotniejsze, Rozporządzenie Wykonawcze stanowi także, że w celu ułatwienia sprawozdawczości w zakresie tego typu kontraktów odbiorcy końcowi będący stroną takiego kontraktu informują kontrahenta o możliwości technicznej jednostki odbiorczej zużycia 600 GWh/rok lub więcej. Jednostką odbiorczą jest zaś podmiot, który otrzymuje energię elektryczną lub gaz ziemny na własny użytek. Przedmiotowe postanowienie Rozporządzenia Wykonawczego nakłada więc obowiązek na pewną grupę odbiorców energii elektrycznej lub gazu ziemnego, zużywających te produkty energetyczne wyłącznie na własny użytek.

Zgodnie z dokumentem „Questions & Answers on REMiT. 16th Edition”, wydawanym przez ACER, w przypadku gdy odbiorca końcowy energii elektrycznej (lub odpowiednio gazu ziemnego) jest stroną jednego kontraktu dotyczącego dostarczania energii do wszystkich jego obiektów (np. wszystkich zakładów produkcyjnych prowadzonych przez odbiorcę), ale tylko w jednym z tych obiektów istnieje możliwość techniczna zużycia 600 GWh/rok lub więcej, cały ten kontrakt powinien zostać zaraportowany do ACER, a tym samym odbiorca końcowy powinien poinformować swojego sprzedawcę energii elektrycznej (lub odpowiednio gazu ziemnego) o takiej zdolności konsumpcji. Z drugiej zaś strony, w sytuacji, gdy odbiorca końcowy zawarł odrębne kontrakty dla każdego ze swoich obiektów, w ocenie ACER raportowane muszą być dane dotyczące tylko tych kontraktów, którą dotyczą dostarczania energii (lub gazu ziemnego) do obiektów o możliwości technicznej zużycia 600 GWh/rok lub więcej (i w tym przypadku odbiorca końcowy informuje sprzedawcę tylko o tych obiektach, które mają taką zdolność konsumpcyjną).

Należy także wskazać, że w ocenie ACER „techniczna możliwość zużycia” oznacza maksymalną ilość energii elektrycznej (lub odpowiednio gazu ziemnego), jaką odbiorca końcowy może zużyć w rok. Odbiorca końcowy powinien określać techniczną możliwość zużycia odrębnie w zakresie energii elektrycznej i w zakresie gazu ziemnego. ACER zwraca ponadto uwagę, aby z dużą ostrożnością podchodzić do praktyki oceniania technicznej możliwości zużycia na bazie historycznego zużycia energii elektrycznej (lub gazu ziemnego) w danym obiekcie – rzeczywiste zużycie nie odzwierciedla bowiem maksymalnych zdolności konsumpcyjnych danego odbiorcy.

Obowiązek raportowania przez uczestników rynku kontraktów na dostawę energii elektrycznej lub gazu ziemnego dla pojedynczej jednostki odbiorczej posiadającej możliwość techniczną zużycia 600 GWh/rok lub więcej, skorelowany z obowiązkiem odbiorcy końcowego o informowaniu o takiej zdolności konsumpcyjnej, w najbliższym czasie spowoduje zapewne kierowanie przez sprzedawców energii elektrycznej i gazu ziemnego do swoich odbiorców końcowych (oczywiście nie wszystkich, a jedynie tych, którzy charakteryzują się odpowiednio wysokim zużyciem) zapytań o złożenie oświadczenia o swojej zdolności konsumpcyjnej. ACER sugeruje składanie przez odbiorców końcowych oświadczeń w tym zakresie w kontraktach zawieranych ze sprzedawcami, a ponadto rekomenduje, aby sprzedawcy skierowali do swoich odbiorców stosowne informacje na temat obowiązku informowania o możliwości technicznej zużycia 600 GWh/rok lub więcej energii elektrycznej lub gazu ziemnego. Takie stanowisko Agencji potwierdza niską świadomość istnienia tego obowiązku wśród podmiotów działających poza branżą energetyczną.

Anna Eliszewska, aplikant radcowski