Wynagrodzenie tw贸rcy utworu za przeniesienie autorskich praw maj膮tkowych

Wynagrodzenie tw贸rcy utworu za przeniesienie autorskich praw maj膮tkowych

Zgodnie z Ustaw膮 z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych tw贸rcy utworu przys艂uguj膮 dwie kategorie praw autorskich: osobiste oraz maj膮tkowe. Jedynie autorskie prawa maj膮tkowe mog膮 by膰 przedmiotem obrotu, co znaczy, 偶e tw贸rca utworu, kt贸remu takie maj膮tkowe prawa przys艂uguj膮, mo偶e je przenie艣膰 na podmiot nieb臋d膮cy tw贸rc膮.

Za utw贸r w rozumieniu Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych uznaje si臋 鈥瀔a偶dy przejaw dzia艂alno艣ci tw贸rczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezale偶nie od warto艣ci, przeznaczenia i sposobu wyra偶enia鈥. Tak sformu艂owana ustawowo definicja jest do艣膰 pojemnym poj臋ciem, za艣 sama ustawa za utw贸r uznaje przyk艂adowo: utwory literackie, programy komputerowe, utwory plastyczne, filmowe, pantomimiczne czy architektoniczne. Autorskie prawa maj膮tkowe zapewniaj膮 tw贸rcy prawo do korzystania z utworu, rozporz膮dzania utworem na wszystkich polach eksploatacji oraz, przede wszystkim, do otrzymania wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Ustawodawca nie stworzy艂 zamkni臋tego katalogu p贸l eksploatacji, kt贸re stanowi膮 przestrze艅 dla wykorzystania utworu, dlatego te偶 poszukuj膮c definicji tego terminu nale偶y odwo艂a膰 si臋 do doktryny, kt贸ra za przyk艂ad p贸l eksploatacji podaje: wprowadzanie utworu do obrotu, zwielokrotnianie i utrwalanie czy rozpowszechnienie poprzez publiczne wykonanie utworu.

Nale偶y pami臋ta膰, i偶 w sytuacji, kiedy utw贸r ma kilku tw贸rc贸w, autorskie prawa maj膮tkowe przys艂uguj膮 im wszystkim. Bardzo cz臋sto zdarza si臋 tak, 偶e sp贸艂ka w ramach prowadzonej przez siebie dzia艂alno艣ci gospodarczej przygotowuje utw贸r, np. projekt architektoniczny czy filmik promocyjny oraz w dalszej kolejno艣ci zobowi膮zuje si臋 do przeniesienia na zamawiaj膮cego maj膮tkowych praw autorskich do danego utworu. Bardzo istotne jest aby w takiej sytuacji nie zapomnie膰 o tym ,aby w drodze umowy pisemnej nast膮pi艂o przeniesienie maj膮tkowych praw autorskich od wszystkich tw贸rc贸w dzie艂a, nie za艣 jedynie od podmiotu, kt贸ry utw贸r sygnuje. Nale偶y dodatkowo pami臋ta膰 r贸wnie偶 o tym ,偶e samo przeniesienie prawa w艂asno艣ci utworu, np. no艣nika pami臋ci z projektem graficznym nie jest r贸wnoznaczne z przeniesieniem autorskich praw maj膮tkowych do utworu, chyba , 偶e w umowie postanowiono odmiennie.

Nale偶y pami臋ta膰 r贸wnie偶 o tym, 偶e bez wyra藕nego zastrze偶enia umownego o przeniesieniu na podmiot nieb臋d膮cy tw贸rc膮 autorskich praw maj膮tkowych, umowa taka b臋dzie obejmowa艂a jedynie uprawnienie do korzystania z utworu, a zatem b臋dzie umow膮 licencyjn膮, nie za艣 przenosz膮c膮 autorskie prawa maj膮tkowe. Co wi臋cej, w przypadku umowy licencyjnej niewy艂膮cznej, tw贸rca b臋dzie m贸g艂 udziela膰 licencji r贸wnolegle r贸wnie偶 innym podmiotom. Podczas formu艂owania postanowie艅 umowy przenosz膮cej autorskie prawa maj膮tkowe istotne jest, aby jak najdok艂adniej okre艣li膰 pola eksploatacji utworu. Nale偶y pami臋ta膰 r贸wnie偶 o tym, 偶e przeniesienia autorskich praw maj膮tkowych mo偶na dokona膰 jedynie w odniesieniu do istniej膮cych na moment przenoszenia praw p贸l eksploatacji. W sytuacji powstania nowych p贸l eksploatacji, nale偶y wprowadzi膰 do umowy odpowiednie zmiany b膮d藕 zawrze膰 now膮 umow臋 obejmuj膮c膮 korzystanie z utworu na wspomnianych dodatkowych polach eksploatacji. W interesie nabywcy pozostaje precyzyjne okre艣lenie w umowie zakresu p贸l eksploatacji, poniewa偶 w razie niejasno艣ci i w膮tpliwo艣ci co do interpretacji postanowie艅 umownych w tym zakresie, s膮d przyjmie interpretacj臋, kt贸ra jest korzystna dla tw贸rcy, nie za艣 dla nabywcy maj膮tkowych praw autorskich (wyrok S膮du Najwy偶szego z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt V CNP 82/08).

W przypadku przeniesienia autorskich praw maj膮tkowych na wszystkich polach eksploatacji, tw贸rca utworu wci膮偶 zachowuje prawo do wyra偶enia zgody na rozporz膮dzanie i korzystanie przez inne podmioty z opracowania jego utworu (m.in. t艂umaczenia, przer贸bki czy adaptacji utworu pierwotnego). Wykonywanie takich praw (np. przez rozpowszechnianie opracowania utworu pierwotnego) nie b臋dzie mo偶liwe bez zgody tw贸rcy utworu pierwotnego, nawet w przypadku przeniesienia przez niego maj膮tkowych praw autorskich do utworu, za艣 takie zachowanie podmiotu polegaj膮ce na korzystaniu z opracowania z utworu bez zgody tw贸rcy, stanowi膰 b臋dzie naruszenie maj膮tkowych praw autorskich. Nale偶y zatem pami臋ta膰, i偶 przeniesienie przez tw贸rc臋 maj膮tkowych praw autorskich na inny podmiot nie oznacza ca艂kowitej 鈥瀠traty wi臋zi鈥 z utworem.

Tw贸rcy w zamian za przeniesienie autorskich praw maj膮tkowych przys艂uguje odpowiednie wynagrodzenie pieni臋偶ne, o ile strony umowy nie postanowi艂y inaczej. Sposob贸w ustalenia wysoko艣ci wynagrodzenia jest wiele 鈥 mo偶na okre艣li膰 odr臋bne wynagrodzenie dla ka偶dego z p贸l eksploatacji albo 艂膮cznie dla wszystkich. W przypadku ra偶膮cej dysproporcji pomi臋dzy 聽wynagrodzeniem przyznanym tw贸rcy a korzy艣ciami , jakie osi膮gn膮艂 nabywca maj膮tkowych praw autorskich b膮d藕 licencjobiorca, mo偶liwe b臋dzie s膮downe podwy偶szenie wynagrodzenia nale偶nego tw贸rcy. Je艣li natomiast w momencie zawierania umowy precyzyjne okre艣lenie wysoko艣ci wynagrodzenia jest niemo偶liwe, wysoko艣膰 wynagrodzenia mo偶e zosta膰 uzale偶niona od wp艂yw贸w z korzystania z utworu przez nabywc臋.

Barbara Adamowicz, aplikant radcowski