Zgodnie z treścią art. 184 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks Postępowania Cywilnego (dalej k.p.c), sprawy cywilne, których charakter na to pozwala, można rozstrzygnąć poprzez zawarcie ugody. W celu realizacji tego uprawnienia, na podstawie art. 185 k.p.c. wierzyciel może zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla dłużnika o zawezwanie do próby ugodowej. Możliwość taka cieszy się sporym zainteresowaniem, głównie ze względu na niskie koszty takiego postępowania oraz to, iż jego wszczęcie jest czynnością, która przerywa bieg przedawnienia w rozumieniu art. 123 k.p.c. Stanowisko takie znajduje swoje odzwierciedlenie zarówno w doktrynie jak i w jednolitym orzecznictwie sądów powszechnych. Niemniej, w pewnych wypadkach przywołana zasada doznawać będzie określonych wyjątków.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść zawezwania do próby ugodowej a konkretniej – na sposób sformułowania wskazanego w nim roszczenia. Jak wskazuje Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie V CSK 274/13, „(…) że zawezwanie do próby ugodowej (art. 185 k.p.c.) może prowadzić do przerwania biegu przedawnienia roszczenia, jeżeli w treści wniosku w sposób jednoznaczny oznaczono przedmiot żądania i jego wysokość.” Oznacza to, że zawezwanie do próby ugodowej przerwie bieg przedawnienia tylko w stosunku do tego roszczenia, które zostało w nim precyzyjnie wskazane i tylko do wysokości wskazanej we wniosku. Pozostała część ulegnie przedawnieniu pomimo złożonego zawezwania.
Ponadto, wskazać należy na nie tak dawno ukształtowaną linię orzeczniczą, która karze rozpatrywać złożenie zawezwania do próby ugodowej jako nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny) na tle przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń. Stanowisko takie wyraził m.in. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie I ACa 1194/13, wskazując, że złożenie ponownego wniosku o zawezwanie do próby ugodowej nie przerwie ponownie biegu przedawnienia roszczenia. Działanie takie, w sposób ewidentny bowiem prowadziłoby do niekończącego się w czasie odwlekania przez wierzyciela przedawnienia zobowiązania.
Niemniej warto przywołać także orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który w wyroku z dnia 14 czerwca 2013 r. w sprawie I ACa 74/13, stwierdził odmiennie od Sądu w Warszawie, iż „Skoro żaden przepis procedury cywilnej nie zabrania wielokrotnego korzystania z instytucji zawezwania do próby ugodowej (…) to brak jest podstaw do przyjęcia, że wyłącznie pierwsze zawezwanie do próby ugodowej spowoduje przerwanie biegu przedawnienia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c.”
Reasumując powyższe rozważania, uznać należy, że o przerwaniu biegu przedawnienia przez zawezwanie do próby ugodowej w danej sprawie zawsze powinny rozstrzygać okoliczności konkretnej sprawy. Nie można, a priori założyć, iż ponowne zawezwanie stanowić będzie nadużycie, bowiem w międzyczasie mogły ulec zmianie istotne okoliczności dotyczące roszczenia.
Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy również, iż zmianie uległy przepisy dotyczące opłat należnych od zawezwania do próby ugodowej. Zgodnie aktualnym brzmieniem art. 23 pkt 3) ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, dotychczasową opłatę w wysokości 40 zł pobiera się jedynie w przypadku gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza kwoty 10 000 zł. W sytuacji przekroczenia przywołanego progu uiścić należy opłatę 300 zł zgodnie z nowym brzmieniem art. 24 pkt 5 ustawy o kosztach.
Piotr Wojdył, aplikant radcowski
