Marcin Muza dla trojmiasto.pl: Wypowiedzenie umowy zlecenia

Prawo pracy, publikacje MGS LAW

Marcin Muza dla trojmiasto.pl: Wypowiedzenie umowy zlecenia

Praca.trojmiasto.pl:

Do umowy zlecenia nie maj─ů zastosowania przepisy prawa pracy. Nie oznacza to jednak, ┼╝e taka umowa mo┼╝e zawiera─ç dowolne zapisy.

„Mam pytanie odno┼Ťnie do umowy zlecenia. Czy zleceniodawca mo┼╝e zwolni─ç zleceniobiorc─Ö z dnia na dzie┼ä, je┼╝eli w umowie by┼é 14-dniowy okres wypowiedzenia? Czy powinien zap┼éaci─ç zleceniobiorcy za ten okres (14 dni) czy za ca┼ée zlecenie? Zdziwi┼éo mnie te┼╝ to, ┼╝e ze strony zleceniodawcy jest 14-dniowy okres wypowiedzenia, a ze strony zleceniobiorcy – miesi─ůc. Czy to zgodne z prawem?”

Na pytania odpowiada Marcin Muza, radca prawny z MGS LAW Kancelaria Radc├│w Prawnych M─ůdry, Sznycer, Sambo┼╝uk Sp├│┼éka Partnerska.

W pierwszej kolejno┼Ťci zauwa┼╝y─ç nale┼╝y, ┼╝e opisany przez Czytelnika problem dotyczy umowy zlecenia, a nie umowy o prac─Ö. Umowy te istotnie si─Ö r├│┼╝ni─ů, gdy┼╝ zlecenie jest umow─ů cywilnoprawn─ů i nie maj─ů do niej zastosowania przepisy prawa pracy, lecz przepisy Kodeksu cywilnego.

O pewnych r├│┼╝nicach pomi─Ödzy tymi dwoma umowami pisa┼éem ju┼╝ w artykule: Umowa zlecenie a okres wypowiedzenia i konsekwencje wykonania pracy.┬á W artykule tym zosta┼éa poruszona mi─Ödzy innymi jedna z podstawowych zasad rz─ůdz─ůcych si─Ö prawem cywilnym ÔÇô zasada swobody um├│w. Ma ona zastosowanie tak┼╝e w tej sytuacji dlatego warto przypomnie─ç, ┼╝e zgodnie z art. 353(1) Kodeksu cywilnego ÔÇ×strony zawieraj─ůce umow─Ö mog─ů u┼éo┼╝y─ç stosunek prawny wed┼éug swego uznania, byleby jego tre┼Ť─ç lub cel nie sprzeciwia┼éy si─Ö w┼éa┼Ťciwo┼Ťci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom wsp├│┼é┼╝ycia spo┼éecznegoÔÇŁ. Regu┼éa ta wyra┼╝a si─Ö mi─Ödzy innymi w swobodzie kszta┼étowania tre┼Ťci stosunku prawnego. Strony, okre┼Ťlaj─ůc w umowie swoje prawa i obowi─ůzki, mog─ů przyj─ů─ç zawarte w Kodeksie cywilnym rozwi─ůzania wprost, bez wprowadzania zmian, ale mog─ů tak┼╝e dokona─ç modyfikacji lub ca┼ékowicie wy┼é─ůczy─ç stosowanie pewnych przepis├│w. M├│wi─ůc w skr├│cie, strony umowy cywilnoprawnej nie s─ů zwi─ůzane opisanym w kodeksie modelem konkretnej umowy i mog─ů dostosowa─ç wi─ů┼╝─ůce je postanowienia umowy do w┼éasnych potrzeb. S─ů jednak pewne przepisy, kt├│rych stosowania nie mo┼╝na wol─ů stron wy┼é─ůczy─ç (nazywane przepisami bezwzgl─Ödnie obowi─ůzuj─ůcymi).

Przechodz─ůc do materii zwi─ůzanej z zadanymi przez Czytelnika pytaniami wskaza─ç nale┼╝y, ┼╝e kwestie zwi─ůzane z wypowiedzeniem umowy zlecenia uregulowane zosta┼éy w art. 746 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem:

┬ž 1. Daj─ůcy zlecenie mo┼╝e je wypowiedzie─ç w ka┼╝dym czasie. Powinien jednak zwr├│ci─ç przyjmuj─ůcemu zlecenie wydatki, kt├│re ten poczyni┼é w celu nale┼╝ytego wykonania zlecenia; w razie odp┼éatnego zlecenia obowi─ůzany jest ui┼Ťci─ç przyjmuj─ůcemu zlecenie cz─Ö┼Ť─ç wynagrodzenia odpowiadaj─ůc─ů jego dotychczasowym czynno┼Ťciom, a je┼╝eli wypowiedzenie nast─ůpi┼éo bez wa┼╝nego powodu, powinien tak┼╝e naprawi─ç szkod─Ö.
┬ž 2. Przyjmuj─ůcy zlecenie mo┼╝e je wypowiedzie─ç w ka┼╝dym czasie. Jednak┼╝e gdy zlecenie jest odp┼éatne, a wypowiedzenie nast─ůpi┼éo bez wa┼╝nego powodu, przyjmuj─ůcy zlecenie jest odpowiedzialny za szkod─Ö.
┬ž 3. Nie mo┼╝na zrzec si─Ö z g├│ry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z wa┼╝nych powod├│w.

Z powy┼╝szego wynika, ┼╝e Kodeks cywilny nie okre┼Ťla szczeg├│┼éowych termin├│w wypowiedzenia umowy zlecenia (jak ma to miejsce w przypadku umowy o prac─Ö), wskazuj─ůc jedynie, ┼╝e mo┼╝e zosta─ç ona wypowiedziana przez ka┼╝d─ů ze stron, w ka┼╝dym czasie. Oznacza to, ┼╝e o┼Ťwiadczenie o wypowiedzeniu, co do zasady, wywo┼éuje skutek w postaci wyga┼Ťni─Öcia zobowi─ůzania natychmiast, tj. w chwili, gdy dotar┼éo ono do drugiej strony w taki spos├│b, ┼╝e mog┼éa ona zapozna─ç si─Ö z jego tre┼Ťci─ů (zgodnie z art. 61 ┬ž 1 Kodeksu cywilnego). Nale┼╝y przy tym zaznaczy─ç, ┼╝e paragraf trzeci zacytowanego przepisu jest w┼éa┼Ťnie, sygnalizowanym wcze┼Ťniej, przepisem bezwzgl─Ödnie obowi─ůzuj─ůcym – jego stosowanie nie mo┼╝e zosta─ç przez strony umowy wy┼é─ůczone. Oznacza to, ┼╝e zawarcie w umowie zapisu, kt├│ry wy┼é─ůczy mo┼╝liwo┼Ť─ç jej wypowiedzenia z wa┼╝nych powod├│w nie jest mo┼╝liwe.

Z pytania Czytelnika wynika, ┼╝e strony umowy postanowi┼éy przytoczon─ů powy┼╝ej regulacj─Ö nie tyle wy┼é─ůczy─ç co w pewien spos├│b zmodyfikowa─ç. Strony wprowadzi┼éy termin wypowiedzenia, tj. przewidzia┼éy mo┼╝liwo┼Ť─ç wcze┼Ťniejszego rozwi─ůzania umowy (jej wypowiedzenia) z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Oznacza to, ┼╝e zgodnie z wol─ů stron umowa mia┼éaby ulec rozwi─ůzaniu nie natychmiast, lecz po pewnym czasie od daty z┼éo┼╝enia o┼Ťwiadczenia przez stron─Ö wypowiadaj─ůc─ů. Dla jednej ze stron przyj─Öty zosta┼é termin dwutygodniowy, dla drugiej termin miesi─Öczny. Rozwi─ůzanie takie budzi pewne w─ůtpliwo┼Ťci i prowadzi do postawienia przez Czytelnika nast─Öpuj─ůcych pyta┼ä:

Czy strony umowy mog─ů uprawnienie do wypowiedzenia z wa┼╝nych powod├│w ograniczy─ç poprzez wprowadzenie terminu wypowiedzenia?

Tak, strony mog─ů uprawnienie do wypowiedzenia zlecenia z wa┼╝nych powod├│w ograniczy─ç, przez zastrze┼╝enie terminu wypowiedzenia albo przez nadanie poj─Öciu wa┼╝nych powod├│w indywidualnie okre┼Ťlonego (zaw─Ö┼╝aj─ůcego) znaczenia. Oznacza to, ┼╝e w przypadku wprowadzenia okresu wypowiedzenia skutek wypowiedzenia, w postaci rozwi─ůzania umowy zlecania, nast─ůpi z up┼éywem oznaczonego terminu. Zastrze┼╝enie takie jest dopuszczalne. Jak wskaza┼é S─ůd Najwy┼╝szy w wyroku z 15 pa┼║dziernika 2014 roku (sygn. akt V CSK 684/13), zwi─ůzek pomi─Ödzy art. 746 ┬ž 1 i 2 a ┬ž 3 Kodeksu cywilnego nale┼╝y odczytywa─ç jako zakaz zawarcia w umowie postanowie┼ä wy┼é─ůczaj─ůcych mo┼╝liwo┼Ť─ç jej rozwi─ůzania nawet w├│wczas, kiedy wyst─ůpi─ů powa┼╝ne przyczyny po temu, niewykluczaj─ůcy jednak mo┼╝liwo┼Ťci umownego ustalenia, ┼╝e w razie wyst─ůpienia wa┼╝nych przyczyn rozwi─ůzanie umowy nast─ůpi z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Czy strony umowy mog─ů zastrzec r├│┼╝ne terminy wypowiedzenia?

W przeciwie┼ästwie do art. 746 ┬ž 3 Kodeksu cywilnego przepis art. 746 ┬ž 1 zdanie 1 Kodeksu cywilnego jest przepisem wzgl─Ödnie obowi─ůzuj─ůcym, co oznacza, ┼╝e strony mog─ů w umowie wprowadzi─ç odmienn─ů regulacj─Ö. Odmienno┼Ť─ç ta musi si─Ö mie┼Ťci─ç w granicach wynikaj─ůcych z cytowanego powy┼╝ej art. 353(1) Kodeksu cywilnego [(ÔÇŽ) byleby jego tre┼Ť─ç lub cel nie sprzeciwia┼éy si─Ö w┼éa┼Ťciwo┼Ťci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom wsp├│┼é┼╝ycia spo┼éecznego].

W zwi─ůzku z tym uzna─ç nale┼╝y, ┼╝e przyj─Öcie odmiennych termin├│w wypowiedzenia, co do zasady jest dopuszczalne. Pami─Öta─ç nale┼╝y, aby wpisuj─ůc takie klauzule do umowy kierowa─ç si─Ö tzw. zasadami wsp├│┼é┼╝ycia spo┼éecznego, czyli zasadami wyra┼╝aj─ůcymi sprawiedliwo┼Ť─ç, uczciwo┼Ť─ç i rzetelno┼Ť─ç. Za sprzeczne z tymi regu┼éami uznaje si─Ö zachowanie doprowadzaj─ůce do nadmiernej nier├│wno┼Ťci sytuacji prawnej obu stron.

Czy w przypadku zastrze┼╝enia okresu wypowiedzenia b─Ödzie mo┼╝liwe rozwi─ůzanie umowy z dnia na dzie┼ä?

Jak wskazano w punkcie (1) powy┼╝ej zastrze┼╝enie w umowie okresu wypowiedzenia spowoduje, ┼╝e skutek rozwi─ůzania umowy, tak┼╝e w przypadku zaistnienia wa┼╝nego powodu, zostanie odroczony w czasie. Innymi s┼éowy, niezale┼╝nie od przyczyny, umowa ulegnie rozwi─ůzaniu po up┼éywie um├│wionego okresu wypowiedzenia. Wypowiedzenie umowy z dnia na dzie┼ä nie b─Ödzie w├│wczas mo┼╝liwe.

Czy za okres wypowiedzenia nale┼╝y si─Ö wynagrodzenie?

Za okres wypowiedzenia zleceniobiorcy nale┼╝ne jest wynagrodzenie. Zgodnie z cytowanym ju┼╝ art. 746 ┬ž 1 Kodeksu cywilnego daj─ůcy zlecenie (ÔÇŽ) w razie odp┼éatnego zlecenia obowi─ůzany jest ui┼Ťci─ç przyjmuj─ůcemu zlecenie cz─Ö┼Ť─ç wynagrodzenia odpowiadaj─ůc─ů jego dotychczasowym czynno┼Ťciom. Dodatkowo, je┼Ťli umowa b─Ödzie wypowiedzenia bez wa┼╝nych przyczyn, daj─ůcy zlecenie mo┼╝e by─ç zobowi─ůzany do naprawienia szkody, kt├│ra jest spowodowana takim wypowiedzeniem.

Artykuł w portalu praca.trojmiasto.pl:

https://praca.trojmiasto.pl/Wypowiedzenie-umowy-zlecenia-n141584.html?fbclid=IwAR1S8UpXW_4YSUGsZawhELaTDzIce5-19POHScrHtuu6mjhuAjQePExZzeo