Zwi臋kszenie ochrony konsument贸w w zakresie us艂ug finansowych – nowelizacja ustawy

Zwi臋kszenie ochrony konsument贸w w zakresie us艂ug finansowych – nowelizacja ustawy

Po 6- miesi臋cznym okresie vacatio legis w dniu 17 kwietnia 2016 roku wesz艂a w 偶ycie ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 roku o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsument贸w, kt贸ra wprowadzi艂a szereg donios艂ych zmian w dotychczasowej tre艣ci ustawy o ochronie konkurencji i konsument贸w. Celem wprowadzonej nowelizacji jest m.in. zapewnienie wi臋kszej skuteczno艣ci ochrony interes贸w konsument贸w, w szczeg贸lno艣ci w zakresie us艂ug finansowych. Uczestnictwo w rynku us艂ug finansowych wi膮偶e si臋 bowiem ze zwi臋kszonym ryzykiem dla konsument贸w nie tylko ze wzgl臋du na wysoki stopie艅 skomplikowania oferowanych na tym rynku us艂ug, ale r贸wnie偶 z tego powodu, 偶e nabycie takich us艂ug finansowych poci膮ga za sob膮 d艂ugotrwa艂e zobowi膮zana finansowe, kt贸re stanowi膮 niejednokrotnie znacznie obci膮偶enie dla konsument贸w i ich gospodarstw domowych.

Jednym ze 艣rodk贸w kt贸ry ma s艂u偶y膰 wzmocnieniu ochrony konsument贸w jest wprowadzenie do katalogu zakazanych praktyk naruszaj膮cych zbiorowe interesy konsument贸w (przez kt贸re rozumie si臋 godz膮ce w zbiorowe interesy konsument贸w zachowanie przedsi臋biorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami) nowego rodzaju takiej praktyki.

Ma ona polega膰 na proponowaniu konsumentom nabycia us艂ug finansowych, kt贸re nie odpowiadaj膮 potrzebom tych konsument贸w ustalonych z uwzgl臋dnieniem dost臋pnych przedsi臋biorcy informacji w zakresie cech tych konsument贸w lub proponowaniu nabycia tych us艂ug w spos贸b nieadekwatny do ich charakteru. Oznacza to, 偶e nowy rodzaj nazwanej praktyki naruszaj膮cej zbiorowe interesy konsument贸w mo偶e wyst臋powa膰 w dw贸ch odmianach tj. przybra膰 posta膰 zachowa艅 przedsi臋biorcy, kt贸re polegaj膮 na: (I) proponowaniu konsumentom nabycia us艂ug finansowych, kt贸re nie odpowiadaj膮 potrzebom tych konsument贸w lub (II) proponowaniu nabycia konsumentom us艂ug finansowych w spos贸b nieadekwatny do charakteru tych偶e us艂ug finansowych.

Jak wynika z uzasadnienia do projektu ww. nowelizacji celem wprowadzenia regulacji dotycz膮cej dodania nowego rodzaju nazwanej praktyki naruszaj膮cej zbiorowe interesy konsument贸w nie jest umo偶liwienie Prezesowi Urz臋du Ochrony Konkurencji i Konsument贸w kwestionowania samej us艂ugi finansowej, a jedynie jej 鈥瀗iedopasowanie鈥 przez przedsi臋biorc臋 do potrzeb danych grup klient贸w. Prezes Urz臋du Ochrony Konkurencji i Konsument贸w nie uzyska zatem prawa do kwestionowania nawet bardzo ryzykownych produkt贸w finansowych, pod warunkiem 偶e oferowane b臋d膮 one we w艂a艣ciwy, zgodny z prawem lub dobrymi obyczajami spos贸b (tj. z zapewnieniem konsumentom wszelkich istotnych informacji o cechach tych produkt贸w, w tym 艂膮cz膮cych si臋 z nimi ryzykach).

Z powy偶szego jednoznacznie wynika, 偶e przedsi臋biorca ju偶 na etapie poprzedzaj膮cym wyst膮pienie ze swoj膮 ofert膮 powinien dokona膰 wszechstronnej analizy oferowanych produkt贸w pod k膮tem ich聽 przydatno艣ci dla konsument贸w. Wydaje si臋, 偶e powinno to nast膮pi膰 przez opracowanie modelu docelowej grupy klient贸w, dla kt贸rej to grupy zostanie stworzona odpowiednia oferta. Nast臋pne powinno doj艣膰 do oceny, czy proponowana us艂uga w ramach przygotowanej oferty odpowiada potrzebom tych konsument贸w. Przedsi臋biorca musi jednak mie膰 na wzgl臋dzie fakt, 偶e spos贸b oferowania 鈥瀠szytych鈥 w spos贸b opisany powy偶ej produkt贸w musi by膰 odpowiedni (adekwatny) do ich charakteru, co powinno znale藕膰 odzwierciedlenie na etapie opracowania za艂o偶e艅 tego produktu dla danej grupy konsument贸w.

Zanim wi臋c przedsi臋biorca przedstawi swoj膮 ofert臋 konsumentom powinien (a w艂a艣ciwe – w 艣wietle powy偶szych uwag – jest zobowi膮zany) przeanalizowa膰 warunki tej oferty i odpowiedzie膰 na nast臋puj膮ce pytania:

  1. Czy proponowana us艂uga jest korzystna dla konsument贸w,
  2. Czy dana us艂uga jest prezentowana w spos贸b dostatecznie czytelny i adekwatny do jej charakteru (w szczeg贸lno艣ci za nieadekwatne oferowanie produkt贸w uwa偶a si臋 proponowanie skomplikowanych us艂ug finansowych przez telefon),
  3. Czy proponowanie danej us艂ugi klientom s艂u偶y zaspokojeniu potrzeb konsument贸w (z zastrze偶eniem, 偶e okre艣lenie tych potrzeb nie powinno si臋 wi膮za膰 si臋 偶adnymi dodatkowymi czynno艣ciami zwi膮zanymi ze zbieraniem danych o konsumentach).

Uzyskanie odpowiedzi twierdz膮cych na postawione pytania sprawia, 偶e podj臋cie okre艣lonych zachowa艅 przez przedsi臋biorc臋 (proponowanie nabycia produkt贸w w ramach przedstawionej konsumentowi oferty) nie powinno zosta膰 uznane za praktyk臋 naruszaj膮c膮 zbiorowe interesy konsument贸w.

Marta 呕amojda, aplikant radcowski