Podsumowanie prawne miesi膮ca: kwiecie艅 2016

Podsumowanie prawne miesi膮ca: kwiecie艅 2016

W miesi膮cu kwietniu Prawne podsumowanie miesi膮ca obejmuje nast臋puj膮ce zagadnienia:

PRAWO ENERGETYCZNE

  1. Cz臋stsze zmiany sprzedawcy energii elektrycznej
  2. Memorandum trzech regulator贸w w sprawie wsp贸艂pracy na rzecz przeciwdzia艂ania narastaj膮cemu problemowi kradzie偶y i dewastacji infrastruktury energetycznej, kolejowej i telekomunikacyjnej
  3. Sk艂adka audiowizualna

PRAWO OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENT脫W

  1. Ni偶sza op艂ata s膮dowa dla konsument贸w i gospodarstw rodzinnych
  2. Sprzeda偶 sprz臋tu paramedycznego pod pozorem bezp艂atnych bada艅 uk艂adu kr膮偶enia
  3. W dniu 17 kwietnia 2016 roku wesz艂a w 偶ycie nowelizacja ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsument贸w

PRZEGL膭D ORZECZNICTWA

  1. Pracodawca nie mo偶e w dowolnym czasie zwolni膰 pracownika z zakazu konkurencji
  2. O艣wiadczenie o potr膮ceniu z艂o偶one pe艂nomocnikowi procesowemu nie jest skuteczne
  3. Europejski Trybuna艂 Praw Cz艂owieka: dow贸d z nagranej rozmowy telefonicznej nieobecnego 艣wiadka dopuszczalny

PRAWO ENERGETYCZNE

1.Cz臋stsze zmiany sprzedawcy energii elektrycznej

Jak wynika z cyklicznego monitoringu URE, w lutym 2016 r. zmiany sprzedawcy dokona艂o 6 970 gospodarstw domowych (grupa taryfowa G). Natomiast w艣r贸d odbiorc贸w z grupy taryfowej A, B i C (odbiorcy przemys艂owi) odnotowano 995 takich zmian. Liczba odbiorc贸w z grupy taryfowej A,B,C wg stanu na koniec lutego 2016 r. zwi臋kszy艂a si臋 od ko艅ca XII 2015 r. o 5,8%, natomiast liczba odbiorc贸w w gospodarstwach domowych (grupa taryfowa G), wzros艂a o 3,8%.

殴r贸d艂o: http://www.ure.gov.pl

2.Memorandum trzech regulator贸w w sprawie wsp贸艂pracy na rzecz przeciwdzia艂ania narastaj膮cemu problemowi kradzie偶y i dewastacji infrastruktury energetycznej, kolejowej i telekomunikacyjnej

W 2013 roku prace prowadzone w ramach Memorandum zosta艂y w艂膮czone do katalogu dzia艂a艅 Rz膮dowego programu ograniczenia przest臋pczo艣ci i zachowa艅 aspo艂ecznych 鈥濺azem bezpieczniej鈥.

Precedensem na skal臋 Europy jest wsp贸艂praca trzech regulator贸w 鈥 Urz臋du Komunikacji Elektronicznej, Urz臋du Regulacji Energetyki i Urz臋du Transportu Kolejowego w ramach jednej inicjatywy. Memorandum wsp贸艂pracuje z organizacjami mi臋dzynarodowymi takimi jak SIPAM (Security Partnership Against Metal Theft In Germany), kt贸ra zrzesza oko艂o 200 podmiot贸w oraz EIM (European Rail Infrastructure Managers), zrzeszaj膮c膮 przedsi臋biorstwa kolejowe.

Oko艂o 64 milion贸w z艂otych wynios艂y straty z tytu艂u kradzie偶y i dewastacji infrastruktury w 2012 roku, a dzi臋ki podj臋tym w kolejnych latach inicjatywom, w 2015 roku zmniejszy艂y si臋 do kwoty 37,5 mln z艂otych. W 2015 roku liczba kradzie偶y i dewastacji infrastruktury zmala艂a do 8,8 tys. w stosunku do danych sprzed 3 latach, w kt贸rym odnotowano ponad 17 tys. zdarze艅. W 2015 roku nast膮pi艂 za艣 23-procentowy spadek kradzie偶y w stosunku do 2014 roku.

Mimo tego, 偶e statystycznie liczba incydent贸w tego typu maleje, wci膮偶 jest to liczba znacz膮ca. Najbardziej trac膮 na tym odbiorcy 艣wiadczonych us艂ug. Z powodu kradzie偶y infrastruktury w 2015 roku a偶 161 485 klient贸w pozbawiano us艂ug telekomunikacyjnych, 22 801 odbiorc贸w pozbawiono energii elektrycznej, za艣 10 603 poci膮g贸w mia艂o op贸藕nienia.

Zdaniem sygnatariuszy Memorandum nale偶y cz臋艣ciej podejmowa膰 dzia艂ania z udzia艂em przedsi臋biorstw bran偶owych i we wsp贸艂pracy z organami 艣cigania kontynuowa膰 walk臋 ze zjawiskiem kradzie偶y i dewastacji, zw艂aszcza tam, gdzie wyst臋puje najwi臋ksze ryzyko wp艂ywu kradzionej czy dewastowanej infrastruktury na zdrowie i 偶ycie ludzi. Edukacja, kt贸rej skutkiem ma by膰 聽kszta艂towanie spo艂ecze艅stwa obywatelskiego, kt贸re jest odpowiedzialne za wsp贸lne dobro nie jest procesem kr贸tkotrwa艂ym. W zwi膮zku z Memorandum wdra偶ane s膮 inicjatywy maj膮ce na celu zwalczanie takich proceder贸w. Do tej pory w艂膮czono we wsp贸lne dzia艂ania ju偶 20 partner贸w – instytucje pa艅stwowe, kluczowe firmy z sektora energetycznego, kolejowego i telekomunikacyjnego oraz towarzysz膮ce im organizacje i izby.

殴r贸d艂o: http://www.ure.gov.pl

3.Sk艂adka audiowizualna

W dniu 20 kwietnia 2016 roku wp艂yn膮艂 do Sejmu poselski projekt ustawy o sk艂adce audiowizualnej, kt贸ry zosta艂 skierowany do I czytania na posiedzeniu Sejmu w dniu 25 kwietnia 2016 roku. Projekt ustawy przewiduje obowi膮zek zap艂aty sk艂adki audiowizualnej w sta艂ej wysoko艣ci 15 z艂 miesi臋cznie. Obowi膮zek ten ci膮偶y膰 ma na odbiorcy ko艅cowym energii elektrycznej i powstaje odr臋bnie dla ka偶dego punktu poboru tej energii.

Za odbiorc臋 ko艅cowego w rozumieniu projektu ustawy uwa偶a si臋 tak偶e spadkobierc臋 zmar艂ej osoby fizycznej, kt贸ra zawar艂a umow臋 z przedsi臋biorstwem energetycznym, do czasu rozwi膮zania tej umowy lub zawarcia nowej umowy, chyba 偶e umowa zawarta przez spadkodawc臋 przewiduje jej wyga艣ni臋cie przez 艣mier膰 strony.

Inkasentami sk艂adek b臋d膮 przedsi臋biorstwa energetyczne pobieraj膮ce nale偶no艣ci z tytu艂u 艣wiadczenia us艂ug dystrybucji, kt贸rzy corocznie b臋d膮 zobligowaniu do przes艂ania ka偶demu odbiorcy informacji o podstawie prawnej, wysoko艣ci sk艂adki, terminach zap艂aty, numeru rachunku i innych wyja艣nieniach.

Egzekucja sk艂adki odbywa膰聽si臋 b臋dzie w trybie okre艣lonym w przepisach o post臋powaniu egzekucyjnym w administracji.

Zwolnieniem od obowi膮zku zap艂aty sk艂adki maj膮聽by膰 obj臋ci: odbiorcy ko艅cowi uprawnieni do zrycza艂towanego dodatku energetycznego, osoby po 75 roku 偶ycia, osoby posiadaj膮ce orzeczenie o znacznym stopniu niepe艂nosprawno艣ci, uprawnione do 艣wiadczenia rehabilitacyjnego lub wychowawczego na pierwsze dziecko.

Wed艂ug uzasadnienia projektu dochody projektowanego Funduszu Medi贸w Narodowych z ww. op艂at maj膮 wynie艣膰 w pierwszym roku jej obowi膮zywania ponad 2 mld z艂otych.

PRAWO OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENT脫W

1.Ni偶sza op艂ata s膮dowa dla konsument贸w i gospodarstw rodzinnych

Od 15 kwietnia 2016 roku w sporach z bankami konsumenci i rolnicze gospodarstwa rodzinne b臋d膮 ponosi膰 ni偶sze op艂aty s膮dowe. W tym dniu wesz艂a w 偶ycie ustawa z dnia 18 marca 2016 roku o zmianie ustawy o kosztach s膮dowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z przyj臋t膮 zmian膮 „op艂ata stosunkowa w sprawach o roszczenia wynikaj膮ce z czynno艣ci bankowych (…) pobierana od konsumenta albo osoby fizycznej prowadz膮cej gospodarstwo rodzinne wynosi 5 % warto艣ci przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskar偶enia, jednak nie mniej ni偶 30 z艂otych i nie wi臋cej ni偶 1000 z艂otych”. Nowa ustawa wprowadza te偶 odmienn膮 od standardowej g贸rn膮 granic臋 op艂at. W pozosta艂ych sprawach g贸rna granica op艂aty stosunkowej wynosi 100 000 z艂otych. Do post臋powa艅 wszcz臋tych i niezako艅czonych przed dniem wej艣cia w 偶ycie nowelizacji stosuje si臋, do czasu zako艅czenia post臋powania w danej instancji, przepisy dotychczasowe.

2.Sprzeda偶 sprz臋tu paramedycznego pod pozorem bezp艂atnych bada艅 uk艂adu kr膮偶enia

Prezes UOKiK ustali艂 w toku post臋powania, 偶e sp贸艂ka VRM Group zaprasza艂a telefonicznie i listownie osoby w wieku od 40 do 75 lat na badania uk艂adu kr膮偶enia w ramach Akademii Zdrowia. Na miejscu uczestnicz膮cym przedstawiane by艂y oferty sprzeda偶y sprz臋tu paramedycznego. Konsumenci nie byli informowani o rzeczywistym, handlowym celu spotka艅 organizowanych przez VRM Group.聽 Sp贸艂ka z Poznania oferowa艂a konsumentom sprz臋t paramedyczny o nazwie GPM (generator pola magnetycznego). Urz膮dzenia sprzedawane by艂y przede wszystkim na prezentacjach organizowanych poza lokalem przedsi臋biorcy.

Prezes UOKiK nakaza艂 sp贸艂ce VRM Group natychmiastowe zaniechanie nieuczciwych praktyk rynkowych. Wprowadzanie w b艂膮d i pomijanie przez przedsi臋biorc臋 istotnych informacji potrzebnych konsumentowi do podj臋cia decyzji dotycz膮cej umowy, jest uznawane za niezgodn膮 z prawem nieuczciw膮 praktyk臋 rynkow膮. Dzia艂ania takie bardzo cz臋sto skutkuj膮 podj臋ciem przez konsumenta decyzji, kt贸rej nie podj膮艂by maj膮c dost臋p do rzetelnych danych. Pomini臋ciem istotnej informacji, kt贸re wprowadza w b艂膮d jest w tym przypadku nieujawnianie handlowego celu praktyki.

Przedsi臋biorca zapraszaj膮c konsument贸w na spotkanie mia艂 obowi膮zek ich poinformowa膰, 偶e jego rzeczywistym celem by艂o przedstawienie swojej aktualnej oferty i finalnie zawarcie umowy sprzeda偶y, dlatego te偶 UOKiK zakwestionowa艂 praktyki tej sp贸艂ki. Ponadto w celu wzbudzenia zaufania konsument贸w przedsi臋biorca przekonywa艂 ich, 偶e badania uk艂adu kr膮偶enia s膮 prowadzone przy wsp贸艂pracy z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zdaniem UOKiK uczestnicy spotka艅 byli przez takie dzia艂anie sp贸艂ki wprowadzani w b艂膮d, poniewa偶 sp贸艂ka mia艂a podpisan膮 umow臋 cywilnoprawn膮 z jednym z pracownik贸w uczelni.

UOKiK nakaza艂 zaniechanie zakwestionowanych praktyk nadaj膮c decyzji rygor natychmiastowej wykonalno艣ci. Ponadto na przedsi臋biorc臋 zosta艂a na艂o偶ona kara pieni臋偶na w wysoko艣ci ponad 145 tys. z艂. Decyzja UOKiK jest nieprawomocna.

殴r贸d艂o: https://uokik.gov.pl

3.W dniu 17 kwietnia 2016 roku wesz艂a w 偶ycie nowelizacja ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsument贸w

Celem nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsument贸w jest wzmocnienie pozycji konsument贸w poprzez popraw臋 narz臋dzi s艂u偶膮cych ich ochronie. Nowe rozwi膮zania by艂y szeroko konsultowane ze 艣rodowiskami przedsi臋biorc贸w, prawnik贸w oraz organizacjami konsumenckimi.

Najwa偶niejsze zmiany w ustawie przedstawiaj膮聽si臋聽nast臋puj膮co:

Zakaz proponowania konsumentom nabycia us艂ug finansowych, kt贸re nie odpowiadaj膮 ich potrzebom z uwzgl臋dnieniem dost臋pnych przedsi臋biorcy informacji dotycz膮cych cech konsument贸w lub proponowanie nabycia tych us艂ug w spos贸b nieadekwatny do ich charakteru. Celem tego rozwi膮zania jest nak艂onienie przedsi臋biorc贸w do analizowania, czy dana us艂uga rzeczywi艣cie odpowiada potrzebom konsument贸w.

Nowy model kontroli postanowie艅 wzorc贸w um贸w – to Prezes UOKiK w decyzji administracyjnej b臋dzie rozstrzyga艂 o niedozwolonym charakterze postanowienia wzorca umowy i zakazywa艂 jego dalszego wykorzystywania. Prezes UOKiK b臋dzie m贸g艂 okre艣la膰 艣rodki usuni臋cia skutk贸w naruszenia zakazu stosowania postanowie艅 niedozwolonych – np. poinformowanie konsument贸w b臋d膮cych stronami um贸w o uznaniu klauzuli za niedozwolon膮. Decyzje uznaj膮ce postanowienie za niedozwolone b臋d膮 mie膰 skutek tylko w stosunku do przedsi臋biorcy, kt贸ry je stosuje. Post臋powanie b臋dzie wszczynane z urz臋du lub z inicjatywy konsument贸w, rzecznik贸w konsument贸w, Rzecznika Ubezpieczonych oraz organizacji konsumenckich, kt贸rzy uzyskuj膮 status zawiadamiaj膮cego.

– Wprowadzono instytucj臋 鈥瀟ajemniczego klienta鈥, kt贸ra umo偶liwi uzyskanie informacji mog膮cych stanowi膰 dow贸d w sprawie praktyk naruszaj膮cych zbiorowe interesy konsument贸w. Jest to instytucja, kt贸ra pozwoli na uzyskanie dowod贸w w post臋powaniu w sprawie praktyk naruszaj膮cych zbiorowe interesy konsument贸w. Instrument ten pozwoli na skontrolowanie informacji przekazywanych na etapie przedkontraktowym. Instytucja tajemniczego klienta b臋dzie mia艂a zastosowanie do wszelkich praktyk, kt贸re mog膮 narusza膰 zbiorowe interesy konsument贸w. UOKiK nie b臋dzie stosowa艂 prowokacji, a jedynie b臋dzie m贸g艂 sprawdzi膰 spos贸b oferowania produktu lub us艂ugi, a tak偶e procedur臋 zawierania umowy.

Mo偶liwo艣膰 wyra偶enia pogl膮du istotnego w sprawie 鈥 Prezes UOKiK b臋dzie m贸g艂 wyrazi膰 pogl膮d w sprawie dotycz膮cej ochrony konkurencji i konsument贸w przed s膮dem powszechnym, je艣li przemawia za tym interes publiczny. Pozwoli to Prezesowi UOKiK dzieli膰 si臋 z s膮dami wiedz膮 i dorobkiem orzeczniczym z zakresu prawa ochrony konkurencji i konsument贸w, co umo偶liwi s膮dowi wszechstronne rozpoznanie sprawy.

Mo偶liwo艣膰 publikowania komunikat贸w i ostrze偶e艅 w publicznym radiu i telewizji 鈥 dzi臋ki temu b臋dzie mo偶liwe szybkie i skuteczne ostrzeganie konsument贸w o zachowaniach lub zjawiskach, kt贸re istotnie zagra偶aj膮 ich interesom.

– Prezes UOKiK b臋dzie m贸g艂 wydawa膰 decyzje tymczasowe, kt贸re umo偶liwi膮 szybk膮 reakcj臋 na praktyki zagra偶aj膮ce zbiorowym interesom konsument贸w. Je偶eli w toku post臋powania w sprawie naruszenia zbiorowych interes贸w konsument贸w zostanie uprawdopodobnione, 偶e praktyka przedsi臋biorcy mo偶e spowodowa膰 powa偶ne i trudne do usuni臋cia zagro偶enia dla zbiorowych interes贸w konsument贸w, decyzja tymczasowa zobowi膮偶e przedsi臋biorc臋 do zaniechania okre艣lonych dzia艂a艅. Decyzja tymczasowa jest to szybka reakcja na praktyki zagra偶aj膮ce zbiorowym interesom konsument贸w. Jeszcze w toku post臋powania w sprawie naruszenia zbiorowych interes贸w konsument贸w decyzja tymczasowa zobowi膮偶e przedsi臋biorc臋 do zaniechania okre艣lonych dzia艂a艅. Pozwoli zapobiec uprawdopodobnionym zagro偶eniom. Decyzja tymczasowa b臋dzie wydawana na czas nie d艂u偶szy ni偶 do wydania decyzji ko艅cz膮cej post臋powanie w sprawie. Przedsi臋biorca b臋dzie mia艂 mo偶liwo艣膰 z艂o偶enia odwo艂ania od decyzji tymczasowej. W takiej sytuacji UOKiK przeka偶e akta sprawy do S膮du Ochrony Konkurencji i Konsument贸w (SOKiK) nie p贸藕niej ni偶 w ci膮gu 14 dni, a ten b臋dzie mia艂 2 miesi膮ce na rozpatrzenie odwo艂ania.

PRZEGL膭D ORZECZNICTWA

1.Pracodawca nie mo偶e w dowolnym czasie zwolni膰 pracownika z zakazu konkurencji

Zgodnie z wyrokiem S膮du Najwy偶szego z 10 lutego 2016 roku (sygn. I PK 56/15) umowa o zakazie konkurencji musi zawiera膰 termin, w kt贸rym pracodawca mo偶e odst膮pi膰 od umowy.

Post臋powanie dotyczy艂o pracownika, kt贸ry przez 10 lat pracowa艂 w banku jako weryfikator, a potem przedstawiciel handlowy. Pracownik w trakcie zatrudnienia podpisa艂 umow臋 o zakazie konkurencji, w kt贸rej zobowi膮za艂 si臋 nie 艣wiadczy膰 r贸wnolegle z zatrudnieniem pracy lub us艂ug na jakiejkolwiek innej podstawie na rzecz podmiot贸w konkurencyjnych. W razie naruszenia postanowie艅 umowy mia艂 zap艂aci膰 odszkodowanie w wysoko艣ci ustalonej zgodnie z zasadami okre艣lonymi w przepisach Kodeksu pracy. Dodatkowo zakaz konkurencji mia艂 trwa膰 jeszcze rok po ustaniu zatrudnienia. W zamian za to bank mia艂 p艂aci膰 pracownikowi odszkodowanie w wysoko艣ci 25% wynagrodzenia. Umowa przewidywa艂a, 偶e zakaz konkurencji przestanie obowi膮zywa膰, gdy pracodawca zwolni z niego pracownika.

Po rozwi膮zaniu umowy o prac臋 by艂y pracownik przestrzega艂 zakazu konkurencji, za艣 pracodawca p艂aci艂 mu odszkodowanie przez p贸艂 roku po czym zwolni艂 go z zakazu dzia艂alno艣ci konkurencyjnej. Jednak pracownik znalaz艂 prac臋 dopiero po roku od o艣wiadczenia pracodawcy. Pracownik z艂o偶y艂 pozew, w kt贸rym dochodzi艂 od by艂ego pracodawcy prawie 80 tys. z艂, na kt贸re sk艂ada艂y si臋 odszkodowanie za powstrzymywanie si臋 od dzia艂alno艣ci konkurencyjnej wraz z odsetkami oraz zado艣膰uczynienie za utrat臋 mo偶liwo艣ci zdobycia podobnego zatrudnienia.

S膮d I instancji zas膮dzi艂 tylko 13 tys. z艂 za uchylanie si臋 przez firm臋 od wyp艂aty odszkodowania za ca艂y rok obowi膮zywania zakazu konkurencji. Pozwany pracodawca odwo艂a艂 si臋 od tego rozstrzygni臋cia. S膮d II instancji przyj膮艂, 偶e skoro w umowie o zakazie by艂o zastrze偶enie, 偶e bank mo偶e w ka偶dej chwili od niej odst膮pi膰, to zwolniony nie mo偶e si臋 domaga膰 zap艂aty za ca艂y okres, na kt贸ry zosta艂a zawarta. W dalszej kolejno艣ci pracownik z艂o偶y艂 skarg臋 kasacyjn膮 do S膮du Najwy偶szego.

S膮d Najwy偶szy przyzna艂 skar偶膮cemu racj臋 i uchyli艂 wyrok s膮du apelacyjnego. S膮d ten uzna艂, i偶 nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e strony umowy mog膮 przewidzie膰 w niej prawo odst膮pienia, zgodnie z art. 395 Kodeksu cywilnego, stosowanym poprzez art. 300 Kodeksu pracy. Istot膮 sprawy by艂o to, czy w umowie oznaczono termin na skorzystanie z prawa odst膮pienia od umowy. Zgodnie z art. 395 搂 1 Kodeksu cywilnego mo偶na zastrzec, 偶e jednej lub obu stronom przys艂ugiwa膰 b臋dzie w ci膮gu oznaczonego terminu prawo odst膮pienia od umowy. Jednak偶e warunkiem wa偶no艣ci tego postanowienia jest oznaczenie terminu. Nale偶y zatem uzna膰, 偶e zastrze偶enie dla pracodawcy prawa do odst膮pienia od umowy bez okre艣lenia terminu jest niewa偶ne. Natomiast wyra藕ne oznaczenie tego terminu nie musi oznacza膰, 偶e niedopuszczalne jest jego oznaczenie poprzez odes艂anie do innego postanowienia umowy. Wprowadzenie do umowy o zakazie konkurencji klauzuli przewiduj膮cej mo偶liwo艣膰 zwolnienia pracownika 鈥瀢 ka偶dym czasie鈥 z okre艣lonego umow膮 zakazu nie jest oznaczeniem terminu, w kt贸rym mo偶e zosta膰 wykonane przez pracodawc臋 prawo odst膮pienia.

  1. 2.O艣wiadczenie o potr膮ceniu z艂o偶one pe艂nomocnikowi procesowemu nie jest skuteczne

Dor臋czenie pisma procesowego zawieraj膮cego o艣wiadczenie o potr膮ceniu wierzytelno艣ci pe艂nomocnikowi procesowemu d艂u偶nika wzajemnego nie wywiera skutk贸w przewidzianych w art. 61 搂 1 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego. Takie o艣wiadczenie powinno by膰 z艂o偶one d艂u偶nikowi wzajemnemu osobi艣cie 鈥 tak wynika z tre艣ci wyroku S膮du Najwy偶szego z dnia 13 stycznia 2016 roku, sygn. II CSK 862/14.

W rozpoznawanej przez S膮d Najwy偶szy sprawie analizowana kwestia sprowadza艂a si臋 do rozstrzygni臋cia, czy dor臋czenie pe艂nomocnikowi procesowemu pisma procesowego, w kt贸rym przeciwnik procesowy sk艂ada o艣wiadczenie o potr膮ceniu wierzytelno艣ci (art. 499 Kodeksu cywilnego) mo偶e by膰 zakwalifikowane jako skuteczne z艂o偶enie o艣wiadczenia woli w 艣wietle art. 61 搂 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego. Rozstrzygaj膮c to zagadnienie S膮d Najwy偶szy zwr贸ci艂 uwag臋, 偶e potr膮cenie jest czynno艣ci膮 materialnoprawn膮, kt贸ra dokonuje si臋 przez o艣wiadczenie z艂o偶one drugiej stronie i wywo艂uje skutek w postaci wzajemnego umorzenia wierzytelno艣ci do wysoko艣ci wierzytelno艣ci ni偶szej (art. 498 搂 2 i art. 499 zd. 1 Kodeksu cywilnego).

O艣wiadczenie o potr膮ceniu z艂o偶one w toku post臋powania tocz膮cego si臋 z pow贸dztwa wierzyciela wzajemnego podlega og贸lnym zasadom co do sposobu i chwili z艂o偶enia okre艣lonym w art. 60 i 61 Kodeksu cywilnego. Musi ujawnia膰 zatem wol臋 potr膮cenia wierzytelno艣ci w spos贸b dostateczny, a z艂o偶one jest z chwil膮, gdy dosz艂o do d艂u偶nika wzajemnego w taki spos贸b, 偶e m贸g艂 si臋 zapozna膰 z jego tre艣ci膮. Nie jest przy tym konieczne, dla skuteczno艣ci z艂o偶enia o艣wiadczenia, by adresat zapozna艂 si臋 z jego tre艣ci膮, lecz wystarczaj膮ce jest to, 偶e mia艂 tak膮 mo偶liwo艣膰.

Dor臋czenia pism procesowych w toku procesu dokonywane s膮 wed艂ug przepis贸w Kodeksu post臋powania cywilnego, kt贸re reguluj膮 spos贸b dor臋czenia i jego procesowe skutki w aspekcie skuteczno艣ci czynno艣ci procesowych, a wi臋c maj膮 znaczenie wy艂膮cznie procesowe i nie rozci膮gaj膮 si臋 na materialnoprawne skutki dor臋czenia o艣wiadcze艅 woli zamieszczonych w tych pismach. St膮d o ile zg艂oszenie zarzutu potr膮cenia w pi艣mie procesowym podlega tym regulacjom, o tyle z艂o偶enie o艣wiadczenia o potr膮ceniu nale偶y ocenia膰 w 艣wietle przepis贸w Kodeksu cywilnego.

Jak uzna艂 S膮d Najwy偶szy, skuteczne w 艣wietle przepis贸w post臋powania cywilnego, dor臋czenie w konkretnej dacie pe艂nomocnikowi pisma procesowego zawieraj膮cego o艣wiadczenie o potr膮ceniu wywiera wprawdzie skutek w stosunku do mocodawcy w zakresie dor臋czenia tego pisma, ale nie mo偶e by膰 r贸wnoznaczne z doj艣ciem o艣wiadczenia do mocodawcy, jako adresata o艣wiadczenia woli, w tej dacie. Nale偶y zauwa偶y膰, 偶e dor臋czenie pisma procesowego pe艂nomocnikowi tworzy fikcj臋 prawn膮 dor臋czenia tego pisma mocodawcy w my艣l przepis贸w materialnych. W sytuacji, gdy chwila dor臋czenia pisma procesowego nie pokrywa si臋 z chwil膮 doj艣cia do adresata o艣wiadczenia woli, dor臋czenie pisma procesowego mo偶e by膰 jedynie pocz膮tkiem dowodu, zgodnie z obowi膮zkiem spoczywaj膮cym na sk艂adaj膮cym o艣wiadczenie o potr膮ceniu. Doj艣cie o艣wiadczenia do adresata oznacza bowiem, 偶e albo zapozna艂 si臋 z tre艣ci膮 tego o艣wiadczenia, albo by艂o to mo偶liwe, ale z w艂asnej woli adresat si臋 uchyli艂 od zapoznania z o艣wiadczeniem.

S膮d Najwy偶szy zwr贸ci艂 uwag臋 z jednej strony charakter wewn臋trznego stosunku pe艂nomocnictwa pomi臋dzy pe艂nomocnikiem a mocodawc膮, kt贸ry zdaje si臋 wyklucza膰 nie informowanie mocodawcy o przebiegu procesu, w tym o tre艣ci pism procesowych, lecz z drugiej strony nie mo偶na te偶 wykluczy膰, 偶e z przyczyn od mocodawcy niezale偶nych nie mo偶e uczestniczy膰 w post臋powaniu lub w tym jego etapie, w kt贸rym zostaje z艂o偶one o艣wiadczenie woli przez stron臋 przeciwn膮, w taki spos贸b, by mo偶liwe by艂o zapoznanie si臋 z jego tre艣ci膮. Ustalenie tych okoliczno艣ci jest kwesti膮 stanu faktycznego i w razie zakwestionowania doj艣cia o艣wiadczenia do adresata wymaga analizy konkretnych okoliczno艣ci faktycznych. Zasad膮 jest, 偶e dor臋czenie o艣wiadczenia woli o potr膮ceniu wierzytelno艣ci musi nast膮pi膰 d艂u偶nikowi wzajemnemu osobi艣cie, st膮d wykluczy膰 trzeba wszelki automatyzm w zakwalifikowaniu dor臋czenia pisma procesowego zawieraj膮cego takie o艣wiadczenie pe艂nomocnikowi procesowemu jako dor臋czenia o艣wiadczenia stronie.

  1. 3.Europejski Trybuna艂 Praw Cz艂owieka: dow贸d z nagranej rozmowy telefonicznej nieobecnego 艣wiadka dopuszczalny

Europejski Trybuna艂 Praw Cz艂owieka w wyroku z 31 marca br. uzna艂, i偶 dopuszczenie na rozprawie dowodu z zapisu rozmowy telefonicznej z udzia艂em nieobecnego 艣wiadka nie stanowi艂o naruszenia prawa do rzetelnego procesu.

Skarg臋 do Strasburga wni贸s艂 obywatel Wielkiej Brytanii, kt贸ry odbywa kar臋 do偶ywotniego pozbawienia wolno艣ci za zab贸jstwo. Przed Trybuna艂em skar偶膮cy zarzuci艂, i偶 jego proces by艂 nierzetelny i naruszy艂 art. 6 Konwencji o prawach cz艂owieka. Skar偶膮cy podni贸s艂 zarzut wykorzystania w charakterze dowodu zapis贸w rozm贸w telefonicznych jednego ze 艣wiadk贸w, kt贸ry odm贸wi艂 stawiennictwa na rozprawie.

Trybuna艂 nie zgodzi艂 si臋 jednak z argumentacj膮 skar偶膮cego i nie stwierdzi艂 naruszenia art. 6 Konwencji.

Trybuna艂 powo艂a艂 si臋 przede wszystkim na ugruntowane orzecznictwo, kt贸re nakazuje zbadanie, czy ograniczeniu praw procesowych skar偶膮cego, wynikaj膮cym z dopuszczenia dowodu z zezna艅 nieobecnego 艣wiadka, towarzysz膮 wystarczaj膮ce czynniki r贸wnowa偶膮ce takie ograniczenie. Co wi臋cej, dow贸d z zezna艅 nieobecnego 艣wiadka nie mo偶e by膰 wy艂膮cznym ani rozstrzygaj膮cym dowodem, kt贸ry przes膮dza o skazaniu.

Przywo艂ane powy偶ej przes艂anki zosta艂y w tej sprawie spe艂nione. Dow贸d z zapis贸w rozm贸w telefonicznych 艣wiadka, kt贸ry odm贸wi艂 stawiennictwa na procesie skar偶膮cego, mia艂 charakter pomocniczy oraz by艂 jednym z wielu dowod贸w, jakimi pos艂ugiwa艂o si臋 oskar偶enie. Krajowy s膮d odwo艂awczy uzna艂 nawet ca艂y materia艂 dowodowy zebrany przeciwko skar偶膮cemu za „przyt艂aczaj膮cy”. Dalej, sporny dow贸d nie zosta艂 r贸wnie偶 przyj臋ty przez s膮d w spos贸b bezkrytyczny – s膮d zbada艂 jego wag臋, wiarygodno艣膰 艣wiadka oraz wszelkie towarzysz膮ce im okoliczno艣ci. Obrona mog艂a bez przeszk贸d ustosunkowa膰 si臋 do tego dowodu i przedstawi膰 swoj膮 wersj臋 wydarze艅. Co wi臋cej, 艂awa przysi臋g艂ych zosta艂a wyra藕nie ostrze偶ona przez s臋dziego prowadz膮cego spraw臋 o w膮tpliwo艣ciach zwi膮zanych z tym偶e dowodem. W tej sprawie Europejski Trybuna艂 Praw Cz艂owieka stwierdzi艂, 偶e dopuszczeniu spornego dowodu towarzyszy艂y wystarczaj膮ce gwarancje r贸wnowa偶膮ce ograniczenie prawa do obrony oskar偶onego. Nie mia艂o zatem miejsca naruszenie art. 6 Konwencji.

殴r贸d艂o: Seton przeciwko Zjednoczonemu Kr贸lestwu – wyrok ETPC z dnia 31 marca 2016 r., skarga nr 55287/10

Tags: