Odpowiedzialno艣膰 pracownika za powierzone mu mienie

Odpowiedzialno艣膰 pracownika za powierzone mu mienie

Mec. Marcin Muza radca prawny, m艂odszy partner kancelarii MGS LAW, odpowiada na pytanie Czytelniczki portalu trojmiasto.pl w sprawie odpowiedzialno艣ci pracownika聽za powierzone mu mienie.聽

Pytanie:

W mojej firmie pracuj臋 od roku czasu. Niedawno otrzyma艂am kolejn膮 roczn膮 umow臋 do podpisania. Po kilku dniach otrzyma艂am r贸wnie偶 od kierownika dzia艂u do podpisu dokument o聽tre艣ci:

O艣wiadczenie o聽przej臋ciu odpowiedzialno艣ci materialnej

Ja, ni偶ej podpisana (…) o艣wiadczam:
1. Przejmuj臋 piecz臋 nad mieniem powierzonym mi przez pracodawc臋, a聽znajduj膮cym si臋 w聽(…)
2. Przejmuj臋 ca艂kowit膮 odpowiedzialno艣膰 za powierzone mi towary i聽pieni膮dze, z聽kt贸rych zobowi膮zuj臋 si臋 rozliczy膰 w聽ka偶dym czasie na 偶膮danie pracodawcy.
3. Przejmuj臋 obowi膮zek pokrycia wszelkiej straty, jaka wyniknie dla jednostki na skutek powsta艂ego niedoboru, zniszczenia lub uszkodzenia 艣rodk贸w pieni臋偶nych i聽innych powierzonych mi sk艂adnik贸w maj膮tkowych. Od obowi膮zku pokrycia straty b臋d臋 zwolniona w聽takim zakresie, w聽jakim udowodni臋, 偶e niedob贸r, zniszczenie lub uszkodzenie powsta艂y nie z聽mojej winy, ale na skutek zdarze艅 i聽okoliczno艣ci, za kt贸re stosownie do og贸lnych przepis贸w prawa nie mo偶e mi by膰 przypisana wina.
4. Zobowi膮zuj臋 si臋 do niezw艂ocznego powiadomienia pracodawcy o聽wszystkich przeszkodach, zdarzeniach i聽okoliczno艣ciach, maj膮cych wp艂yw na wykonywanie przeze mnie pracy w聽(…).

Mam obiekcje, co do podpisania tego dokumentu z聽kilku powod贸w. W聽dziale pracuje 6 os贸b a聽o艣wiadczenie podpisa艂y tylko dwie, a聽ja mam by膰 trzecia – czy ka偶da z聽nas mo偶e mie膰 indywidualn膮 odpowiedzialno艣膰 za powierzone to samo mienie czy powinny艣my mie膰 wsp贸艂odpowiedzialno艣膰, jako 偶e odpowiadamy za to samo? A聽mo偶e wszystkie osoby pracuj膮ce w聽dziale powinny podpisa膰 dany dokument, poniewa偶 wszyscy mamy jednakowy dost臋p do magazyn贸w i聽艣rodk贸w pieni臋偶nych? W聽razie jakichkolwiek strat, czy ka偶da z聽os贸b kt贸re posiadaj膮 podpisan膮 odpowiedzialno艣膰 jest do niej poci膮gana czy kierownik mo偶e wybra膰 tylko jedn膮 z聽nas?

W dziale s膮 dwa samochody na 艣rodkach trwa艂ych – jedno auto wraz ze mn膮 u偶ywaj膮 4 osoby a聽drugiego u偶ywaj膮 tylko dwie i聽ja do nich nie nale偶臋. W聽o艣wiadczeniu nie ma wymienionych konkretnych 艣rodk贸w trwa艂ych. Czy w聽razie uszkodzenia auta, do kt贸rego nie mam dost臋pu, mog艂abym zosta膰 poci膮gni臋ta do pokrycia koszt贸w jego naprawy gdyby nie by艂o winnego jego uszkodzenia? W聽dziale s膮 r贸wnie偶 narz臋dzia – czy ja nie u偶ywaj膮c tych narz臋dzi r贸wnie偶 za nie odpowiadam? Jakie s膮 tego konsekwencje podpisania takiego dokumentu? Czy ja jako pracownik biurowy powinnam co艣 takiego otrzyma膰 do podpisu?

 

Odpowiada mec. Marcin Muza:

W pierwszej kolejno艣ci wskaza膰 nale偶y, 偶e odpowiedzialno艣膰 materialn膮 pracownika oraz wsp贸艂odpowiedzialno艣膰 kilku pracownik贸w reguluj膮 odpowiednio przepisy art. 124 i聽125 kp. Zgodnie z聽pierwszym ze wskazanych przepis贸w pracownik, kt贸remu powierzono z聽obowi膮zkiem zwrotu albo do wyliczenia si臋: 1) pieni膮dze, papiery warto艣ciowe lub kosztowno艣ci, 2) narz臋dzia i聽instrumenty lub podobne przedmioty, a聽tak偶e 艣rodki ochrony indywidualnej oraz odzie偶 i聽obuwie robocze, odpowiada w聽pe艂nej wysoko艣ci za szkod臋 powsta艂膮 w聽tym mieniu. Pracownik odpowiada w聽pe艂nej wysoko艣ci r贸wnie偶 za szkod臋 w聽mieniu innym ni偶 wy偶ej wymienione, powierzonym mu z聽obowi膮zkiem zwrotu albo do wyliczenia si臋. Art., 125 kp stanowi za艣, 偶e na takich samych zasadach pracownicy mog膮 przyj膮膰 wsp贸ln膮 odpowiedzialno艣膰 materialn膮 za mienie powierzone im 艂膮cznie z聽obowi膮zkiem wyliczenia si臋. Podstaw膮 艂膮cznego powierzenia mienia jest umowa o聽wsp贸艂odpowiedzialno艣ci materialnej, zawarta przez pracownik贸w z聽pracodawc膮 na pi艣mie pod rygorem niewa偶no艣ci.

Powy偶sze oznacza, 偶e zar贸wno w聽przypadku odpowiedzialno艣ci poszczeg贸lnych pracownik贸w, jak r贸wnie偶 w聽przypadku ich wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci, kluczowe znaczenie ma prawid艂owe powierzenie mienia (powierzono z聽obowi膮zkiem zwrotu albo do wyliczenia si臋).

Temat odpowiedzialno艣ci materialnej by艂 ju偶 wielokrotnie poruszany, za艣 kwestia konieczno艣ci prawid艂owego powierzenia mienia by艂a przeze mnie opisywana bardziej szczeg贸艂owo w聽artykule: Kara finansowa za braki w inwentaryzacji. Z聽tego wzgl臋du jedynie tytu艂em przypomnienia wska偶臋, 偶e aby mo偶na by艂o powiedzie膰, 偶e mienie zosta艂o pracownikowi powierzone w聽spos贸b prawid艂owy, zachowane winny by膰 nastaj膮ce wymagania: a) pracownik powinien zna膰 stan i聽warto艣膰 pocz膮tkow膮 powierzonego mienia, b) pracodawca winien przenie艣膰 na pracownika piecz臋 nad mieniem i聽umo偶liwi膰 mu jej sprawowanie, c) konieczna jest zgoda pracownika na przyj臋cie odpowiedzialno艣ci. Aby mo偶liwym by艂o ustalenie odpowiedzialno艣ci pracownika za powierzone mienie, z聽regu艂y wymagane b臋dzie co najmniej pisemne potwierdzenie opisanych jw. okoliczno艣ci. W聽konsekwencji, je偶eli pracodawca nie wyka偶e prawid艂owego powierzenia mienia, nie b臋dzie m贸g艂 skutecznie dochodzi膰 odszkodowania.

Przedstawiony przez Czytelniczk臋 dokument nazwany o艣wiadczeniem o聽przyj臋ciu odpowiedzialno艣ci materialnej okre艣la mienie powierzone przez pracodawc臋 jako mienie znajduj膮ce si臋 w聽magazynach (…). Dalej przeczyta膰 jedynie mo偶emy, 偶e na mienie to sk艂ada si臋 towar i聽pieni膮dze znajduj膮ce si臋 tych magazynach. Takie okre艣lenie powierzonego mienia jest w聽mojej ocenie wadliwe i聽nie b臋dzie rodzi膰 odpowiedzialno艣ci pracownika w聽oparciu o聽zasady okre艣lone w聽art. 124 kp. Trzeba bowiem pami臋ta膰, 偶e podpisanie przez pracownika o艣wiadczenia o聽ponoszeniu odpowiedzialno艣ci ma wy艂膮cznie znaczenie dowodowe. Je偶eli pomimo podpisania o艣wiadczenia nie zosta艂y wype艂nione opisane jw. [w punktach od a) do c)] wymogi, to pracownik nie b臋dzie ponosi艂 odpowiedzialno艣ci.

Maj膮c na uwadze przytoczone okoliczno艣ci wskaza膰 nale偶y, 偶e w聽przedstawionej przez Czytelniczk臋 sytuacji strony nie okre艣li艂y stanu pocz膮tkowego. Z聽tego wzgl臋du, w聽przypadku sporu, nie b臋dzie praktycznie mo偶liwe ustalenie punktu wyj艣cia do dokonania rozlicze艅. Powierzenie Czytelniczce mienia, bez sporz膮dzenia tzw. spisu z聽natury, uniemo偶liwia pracodawcy wykazanie wysoko艣ci poniesionej szkody w聽tym mieniu. Tak lakoniczne zapisy o艣wiadczenia powoduj膮, 偶e nie b臋dzie mo偶liwym udokumentowanie zar贸wno ilo艣ci jak i聽warto艣ci powierzonego mienia. M贸wi膮c nieco pro艣ciej – je偶eli nie spos贸b okre艣li膰 za co Czytelniczka ma odpowiada膰, to w聽razie brak贸w nie b臋dzie mo偶na przypisa膰 jej odpowiedzialno艣ci.

Przyjmuje si臋 ponadto, 偶e powierzenie mienia bez spisu w聽naturze czyni niemo偶liwym wyliczenie si臋 przez pracownika z聽otrzymanego mienia (co uniemo偶liwia przypisanie mu odpowiedzialno艣ci). Jak zauwa偶y艂 S膮d Apelacyjny w聽Warszawie, przeprowadzenie spisu towar贸w z聽karty osobistej pracownika czy dokumentacji magazynowej, a聽nie spisu z聽natury, w聽sensie fizycznym, nie mo偶e spowodowa膰 odpowiedzialno艣ci pracownika na podstawie art. 124 搂 1 kp (zob. wyrok S膮du Apelacyjnego w聽Warszawie z聽dnia 9 lutego 2005聽roku sygn. akt III APa 104/04).

Odnosz膮c si臋 do kolejnych kwestii poruszonych przez Czytelniczk臋 wskazuj臋, 偶e w聽przypadku, gdy mamy do czynienia z聽powierzeniem mienia (w wydzielonej cz臋艣ci zak艂adu pracy, w聽kt贸rej odbywa si臋 sprzeda偶, produkcja lub 艣wiadczenie us艂ug albo przechowuje si臋 mienie stanowi膮ce przedmiot), poza przytoczonym ju偶 art. 125 kp, zastosowanie znajdzie Rozporz膮dzenie Rady Ministr贸w z聽dnia 4 pa藕dziernika 1974 roku w聽sprawie wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci materialnej pracownik贸w za powierzone mienie (tekst jednolity z聽dnia 09 grudnia 1996 roku, Dz.U. z聽1996 roku, nr 143, poz. 663). Zgodnie z聽搂1 tego aktu przepisy rozporz膮dzenia stosuje si臋 w聽przypadkach 艂膮cznego powierzenia pracownikom mienia, z聽obowi膮zkiem wyliczenia si臋, w聽zak艂adzie pracy lub w聽wydzielonej jego cz臋艣ci, w聽kt贸rej odbywa si臋 sprzeda偶, produkcja lub 艣wiadczenie us艂ug albo przechowuje si臋 mienie stanowi膮ce przedmiot powierzenia i聽oddzielnego rozliczania (…). Kolejne przepisy okre艣laj膮 szereg wymog贸w, jakie musz膮 by膰 spe艂nione, aby mo偶na m贸wi膰 o聽prawid艂owym powierzeniu mienia i聽wprowadzenia wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci. W艣r贸d nich, na podkre艣lenie zas艂uguj膮 nast臋puj膮ce warunki:

  1. Dla przyj臋cia wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci materialnej niezb臋dne jest zawarcie umowy w聽formie pisemnej.
  2. Na przyj臋cie wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci materialnej zgod臋 musz膮 wyrazi膰 wszyscy pracownicy zatrudnieni w聽miejscu powierzenia mienia.
  3. Pracownikom obj臋tym wsp贸ln膮 odpowiedzialno艣ci膮 materialn膮 nale偶y zapewni膰 mo偶liwo艣膰 sprawowania nadzoru nad powierzonym mieniem.
  4. Pracownicy ponosz膮 odpowiedzialno艣膰 materialn膮 odpowiadaj膮 w聽cz臋艣ciach okre艣lonych w聽umowie. Natomiast w聽przypadku stwierdzenia, 偶e niedob贸r w聽ca艂o艣ci lub w聽cz臋艣ci zosta艂 spowodowany przez niekt贸rych pracownik贸w, za ca艂o艣膰 niedoboru lub okre艣lon膮 jego cz臋艣膰 odpowiadaj膮 tylko sprawcy szkody.
  5. Konieczne jest prawid艂owe powierzenie mienia 艂膮cznie wszystkim pracownikom, kt贸rzy maj膮 by膰 obj臋ci tak膮 odpowiedzialno艣ci膮 – na podstawie inwentaryzacji przeprowadzonej z聽ich udzia艂em lub z聽udzia艂em os贸b przez nich wskazanych.

Przytoczone jw. wymagania nie zosta艂y w聽tym przypadku spe艂nione, a聽tym samym nie mamy do czynienia ze wsp贸ln膮 odpowiedzialno艣ci膮 za powierzone mienie. W聽zwi膮zku z聽tym sytuacj臋 prawn膮 Czytelniczki okre艣la膰 b臋dzie wy艂膮cznie przedstawione przez ni膮 o艣wiadczenie (o ile zdecyduje si臋 je podpisa膰) oraz zasady og贸lne odpowiedzialno艣ci pracownik贸w okre艣lone w聽art. 114 i聽nast. kp (pracownik, kt贸ry wskutek niewykonania lub nienale偶ytego wykonania obowi膮zk贸w pracowniczych ze swej winy wyrz膮dzi艂 pracodawcy szkod臋, ponosi odpowiedzialno艣膰 materialn膮 wed艂ug zasad okre艣lonych w聽 przepisach niniejszego rozdzia艂u). Jak wcze艣niej wskaza艂em, tre艣膰 tego o艣wiadczenia o艣wiadczenie uniemo偶liwia lub znacz膮co utrudnia przypisanie Czytelniczce odpowiedzialno艣ci.

Czytaj wi臋cej na:
https://praca.trojmiasto.pl/Odpowiedzialnosc-pracownika-za-powierzone-mu-mienie-n131699.html?fbclid=IwAR30Od6lrYIGnrPrgfEHy8e45k2IEG8kgfJMJjMtEoEcwgPlWXdIhAT3PSQ#tri

Tags: