Rewolucja w podej艣ciu do restrukturyzacji, czyli jak uratowa膰 przedsi臋biorstwo

Rewolucja w podej艣ciu do restrukturyzacji, czyli jak uratowa膰 przedsi臋biorstwo

Z pocz膮tkiem roku 2016 wesz艂a w 偶ycie ustawa Prawo restrukturyzacyjne. Krokiem tym ustawodawca dokona艂 g艂臋bokich zmian w dotychczasowym post臋powaniu upad艂o艣ciowym i naprawczym. Nowe przepisy to bowiem, z jednej strony zupe艂nie nowe Prawo restrukturyzacyjne, z drugiej za艣 szeroka nowelizacja ustawy Prawo upad艂o艣ciowe i naprawcze, kt贸ra z t膮 dat膮 ma si臋 sta膰 regulacj膮 dotycz膮c膮 wy艂膮cznie proces贸w likwidacyjnych (czyli Prawem upad艂o艣ciowym).聽

Rozpoczynamy cykl artyku艂贸w, kt贸re pozwol膮 Pa艅stwu na zg艂臋bienie nowego prawa restrukturyzacyjnego.

Na wst臋pie warto wskaza膰, 偶e prace nad zmianami Prawa upad艂o艣ciowego i naprawczego rozpocz臋to po dziesi臋ciu latach obowi膮zywania ustawy. Zdaje si臋, 偶e jest to okres wystarczaj膮co d艂ugi dla oceny skutk贸w regulacji, zidentyfikowania problem贸w i wskazania kierunk贸w zmian. Tw贸rcy ustawy z ca艂膮 pewno艣ci膮 trafnie zidentyfikowali mankamenty przepis贸w dotychczas obowi膮zuj膮cych. Odpowied藕 na pytanie, czy uda艂o si臋 im opracowa膰 takie zmiany kt贸re skutecznie b臋d膮 przeciwdzia艂a膰 g艂贸wnym problemom, tj. d艂ugiemu czasowi post臋powania, wysokim kosztom i niskiemu procentowo zaspokojeniem wierzycieli mo偶liwa b臋dzie zapewne za kilka lat.

W ramach niniejszego artyku艂u (oraz serii kolejnych) postaram si臋 opisa膰 i wyja艣ni膰 najistotniejsze zmiany wprowadzone przez t臋 ustaw臋. Tekst ten stanowi膰 b臋dzie swego rodzaju wprowadzenie i pr贸b臋 skr贸towego przedstawienia naczelnych zasad, jakie maj膮 przy艣wieca膰 nowym post臋powaniom.

G艂贸wnym za艂o偶eniem nowelizacji jest zmiana dotychczasowej filozofii. Nowe przepisy na pierwszy plan stawiaj膮 polityk臋 nowej szansy (czy te偶 nowego startu) wprowadzaj膮c do systemu prawnego wachlarza procedur, kt贸rych celem jest naprawa zagro偶onego upad艂o艣ci膮 podmiotu. Kierunek ten z pewno艣ci膮 zas艂uguje na aprobat臋. Prawo restrukturyzacyjne stara si臋 zapewni膰 przedsi臋biorcom oraz ich kontrahentom instrumenty dla skutecznego postawienia na nogi, zagro偶onego upad艂o艣ci膮 przedsi臋biorstwa, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony praw wierzycieli.

Skoro punktem wyj艣cia dla wprowadzenia zmian by艂a analiza regulacji dotychczas obowi膮zuj膮cych i identyfikacja ich mankament贸w, to naturaln膮 kolej膮 rzeczy by艂o uczynienie naczelnymi zasadami: (1) zasad臋 szybko艣ci post臋powania, (2) zasad臋 r贸wno艣ci uczestnik贸w post臋powania oraz (3) zasad臋 jawno艣ci post臋powania.

Przyjmuj膮c zasad臋 szybko艣ci post臋powania stwierdzi艂 ustawodawca, 偶e 鈥瀙ost臋powanie restrukturyzacyjne z za艂o偶enia powinno przebiega膰 szybko. Realne szanse na zachowanie przedsi臋biorstwa d艂u偶nika mog膮 bowiem zosta膰 utracone poprzez d艂ugotrwa艂膮 i skomplikowan膮 procedur臋. Prawo restrukturyzacyjne wprowadza wiele rozwi膮za艅, kt贸re maj膮 na celu zagwarantowanie szybko艣ci i sprawno艣ci post臋powania (鈥)鈥. Kierunek ten niew膮tpliwie zmierza w dobr膮 stron臋. G艂贸wnym zarzutem stawianym post臋powaniom upad艂o艣ciowym i naprawczym by艂o bowiem to, 偶e ci膮gn臋艂y si臋 one latami a czas ten negatywnie wp艂ywa艂 na ich efektywno艣膰. Przyspieszeniu post臋powa艅 ma si臋 przyczyni膰 przede wszystkim ich odformalizowanie, szersze wykorzystanie narz臋dzi teleinformatycznych oraz wyeliminowanie dotychczasowej, d艂ugotrwa艂ej procedury zg艂aszania wierzytelno艣ci.

W zakresie zasady r贸wno艣ci uczestnik贸w post臋powania ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy wskaza艂 wprost, 偶e Przedstawiony wy偶ej przedmiot nowej regulacji, jej cel oraz funkcje determinuj膮 r贸wnie偶 charakter naczelnych zasad prawa restrukturyzacyjnego: 1) zasady ochrony s艂usznych praw d艂u偶nika; 2) zasady dominacji grupowego (zbiorowego) interesu wierzycieli. Post臋powanie restrukturyzacyjne b臋dzie prowadzone w interesie d艂u偶nika 鈥 celem post臋powania jest restrukturyzacja przedsi臋biorstwa d艂u偶nika i zapobie偶enie jego likwidacji. Z tego powodu p.r. przewiduje mo偶liwo艣膰 udzielenia d艂u偶nikowi ochrony przed wierzycielami przez regulacje dotycz膮ce zawieszania post臋powa艅 egzekucyjnych i mo偶liwo艣膰 uchylenia zaj臋膰. Zasada ta wyra偶a si臋 r贸wnie偶 w zr贸wnaniu uczestnik贸w post臋powania w mo偶liwo艣ci korzystania ze 艣rodk贸w prowadz膮cych do obrony swoich interes贸w oraz ograniczeniu roli s膮du i s臋dziego komisarza.

Zasada r贸wno艣ci uczestnik贸w post臋powania zwi膮zana jest z wprowadzeniem obowi膮zku obwieszczania wszystkich postanowie艅 w Centralnym Rejestrze Restrukturyzacji i Upad艂o艣ci, kt贸ry ma zosta膰 wprowadzony w 偶ycie 1 lutego 2018 roku.

Z chwil膮 wej艣cia w 偶ycie nowej ustawy przedsi臋biorcy znajduj膮cy si臋 w trudnej sytuacji finansowej, mog膮 skorzysta膰 z jednej z czterech procedur restrukturyzacyjnych, tj.:
a) post臋powania o zatwierdzenie uk艂adu,
b) przyspieszonego post臋powania uk艂adowego,
c) post臋powania uk艂adowego,
d) post臋powania sanacyjnego.

Zgodnie z przyj臋tymi za艂o偶eniami, celem ka偶dego z post臋powa艅 jest unikni臋cie konieczno艣ci og艂oszenia przez d艂u偶nika upad艂o艣ci. Cel ten ma by膰 osi膮gni臋ty za pomoc膮 umo偶liwieniu mu restrukturyzacji poprzez zawarcie uk艂adu z wierzycielami, za艣 w przypadku post臋powania sanacyjnego, tak偶e dzi臋ki wprowadzeniu dzia艂a艅 sanacyjnych.

Z uwagi na r贸偶nice pomi臋dzy poszczeg贸lnymi post臋powaniami, wyst臋puj膮cy z wnioskiem przedsi臋biorca mo偶e wybra膰 procedur臋 optymaln膮 do swojej sytuacji. Wskazane procedury restrukturyzacyjne maj膮 zapewni膰 mo偶liwo艣膰 wyboru formy restrukturyzacji dostosowanej do potrzeb konkretnego przedsi臋biorstwa, w konkretnej sytuacji finansowej. R贸偶ni膮 si臋 one przede wszystkim stopniem sformalizowania oraz intensywno艣ci膮 ingerencji organ贸w s膮dowych w dzia艂ania przedsi臋biorcy.

Co istotne, niezale偶nie od przyj臋tej procedury nowe przepisy wprowadzaj膮 zasad臋, zgodnie z kt贸r膮 restrukturyzacja ma pierwsze艅stwo przed likwidacj膮. W sytuacji gdy do s膮du wp艂ynie wniosek o wszcz臋cie post臋powania restrukturyzacyjnego i wniosku o og艂oszenie upad艂o艣ci, s膮d w pierwszej kolejno艣ci rozpozna wniosek restrukturyzacyjny. Regulacja ta stanowi oderwanie od funkcjonuj膮cego dotychczas prymatu interes贸w wierzycieli nad interesem d艂u偶nika i w konsekwencji prymatem post臋powa艅 likwidacyjnych nad uk艂adowymi.

W kolejnych artyku艂ach zainicjowanej serii postaramy si臋 przybli偶y膰 Pa艅stwu nowe instytucje wprowadzone Prawem restrukturyzacyjnym oraz scharakteryzowa膰 za艂o偶enia, przebieg i skutki poszczeg贸lnych post臋powa艅 restrukturyzacyjnych.

Marcin Muza, radca prawny, m艂odszy partner